CHÚA NHẬT 8 THƯỜNG NIÊN
(Mác-cô 2: 18-22)
Đề tài thứ ba trong cuộc tranh luận giữa Chúa Giê-su với nhóm Pha-ri-sêu và các kinh sư là về vấn đề ăn chay. Trong năm Phụng vụ của Giáo Hội, có lẽ đây cũng là đề tài thích hợp để chuẩn bị đưa ta vào mùa Chay, sống tinh thần sám hối và thực sự thay đổi để cùng mai táng đi với Chúa Ki-tô con người cũ của ta và sống lại với Người trong đời sống mới. Các người Pha-ri-sêu chất vấn Chúa Giê-su tại sao môn đệ của Người không ăn chay như các môn đệ của họ và các môn đệ ông Gio-an. Trả lời câu hỏi này, Chúa Giê-su đã cho ta một hiểu biết mới và đúng nghĩa về việc ăn chay, điều ta cần phải xét lại trong cách thực hành của ta từ bao năm nay.
a) Tại sao phải ăn chay?
Cứ đến mùa Chay ta lại có những hình thức đặc biệt nói lên đặc tính của mùa này. Nào là xức tro lên trán ngày Thứ Tư lễ Tro, kiêng thịt các ngày Thứ Sáu, ăn chay và kiêng thịt hai ngày Thứ Tư lễ Tro và Thứ Sáu Tuần Thánh. Nào là viếng đàng Thánh Giá các ngày Thứ Sáu, tham dự Tuần đại phúc… Và còn nhiều sinh hoạt đạo đức khác nữa. Tuy nhiên liệu ngần ấy việc có ảnh hưởng gì trên ta nếu ta không nắm được ý nghĩa đích thực của chúng?
Ăn chay là hành động hỗ trợ cho việc sám hối và thay đổi cuộc sống. Trong đạo Do-thái, mỗi năm chỉ có một ngày bắt buộc phải ăn chay là ngày Đền tội. Ngày ấy, toàn dân xưng thú tội lỗi mình và sẽ được tha tội. Nhưng những người Do-thái giữ đạo ngặt hơn thì ăn chay hai ngày một tuần, Thứ Hai và Thứ Năm (x. Lc
Ở đây, Chúa Giê-su không lên án thái độ giả hình của người Pha-ri-sêu, nhưng Người chỉ trả lời câu hỏi tại sao các môn đệ Người không ăn chay. Sở dĩ các môn đệ Chúa Giê-su không ăn chay lúc này là vì nó không đúng lúc. Vậy lúc nào mới là lúc phải ăn chay? Chúa Giê-su dùng một hình ảnh cụ thể để giải thích: “Bao lâu chàng rể còn ở với họ, họ không thể ăn chay được. Nhưng khi tới ngày chàng rể đã bị đem đi, bấy giờ họ mới ăn chay trong ngày đó”. Những lời này không những giúp ta hiểu lúc nào phải ăn chay, mà còn cho ta thấy tại sao phải ăn chay.
b) “Bao lâu chàng rể còn ở với họ, họ không thể ăn chay được”
Khi giảng về Nước Trời hoặc thời cứu độ, Chúa Giê-su sử dụng hình ảnh tiệc cưới (Mt 22:1-14; Lc
c) “Nhưng khi tới ngày chàng rể đã bị đem đi, bấy giờ họ mới ăn chay trong ngày đó”
Chàng rể đã bị đem đi là hình ảnh ám chỉ cái chết của Chúa Ki-tô. Thời gian từ cái chết của Chúa Giê-su cho đến ngày tận thế được hiểu như là thời tang chế, hoặc là thời giờ thuận tiện để ăn chay. Chúa Giê-su đã đến rao giảng Tin Mừng cho nhân loại và đây là khởi đầu cho một cuộc biến đổi. Cuộc biến đổi này kéo dài từ sau khi Chúa Giê-su chết cho đến ngày Người trở lại để phán xét ta. Trong “ngày” đó, nhân loại phải làm sao trở nên giống với khuôn mẫu là Chúa Ki-tô mỗi ngày một hơn. Mà đã nói đến biến đổi là phải bỏ đi cái cũ để nhận lấy cái mới. Nhưng liệu ta có đủ can đảm bỏ đi những cái cũ, những gì ta thích không? Như thế, ý nghĩa của việc ăn chay đã nằm ngay trong việc đón nhận Tin Mừng và để cho Tin Mừng biến ta nên giống Chúa Ki-tô mỗi ngày một hơn.
Ăn là một sinh hoạt cần thiết của con người. Nhưng nhiều khi nó lại trở thành một thần tượng của nhiều người thay vì là phương tiện, không còn phải là “ăn để mà sống” nhưng là “sống để mà ăn”. Do đó, ăn chay là việc thích hợp nhất để giúp ta tập làm chủ được mình, tập sống theo một khuôn mẫu kỷ luật. Nếu ta bỏ được những gì ta thích trong việc ăn uống, thì ta cũng có thể bỏ được những tính xấu khác để tập lấy những nhân đức Ki-tô. Nói khác đi, ăn chay giúp ta có một ý chí và can đảm để thay đổi con người mình theo những điều Tin Mừng Chúa Ki-tô chỉ dạy.
d) Suy nghĩ và cầu nguyện
Tin Mừng cứu độ của Chúa Giê-su có luôn luôn là nguồn vui cho cuộc đời tôi không? Tôi cảm nghiệm niềm vui được cứu độ như thế nào?
Ăn chay có ý nghĩa nào đối với tôi? Xét lại việc ăn chay của tôi từ xưa đến nay, nó có mang lại lợi ích gì cho tôi không? Nó có giúp tôi tập hy sinh, biết từ bỏ những gì mình ưa thích, để học lấy một nhân đức hay một điều nào đó Chúa Giê-su dạy trong sách Tin Mừng?
Trong mùa Chay sắp tới, tôi có quyết định cụ thể nào về việc ăn chay, cầu nguyện và bố thí?
Cầu nguyện
“Lạy Chúa,
Chúa là thức ăn, thức uống của con.
Càng ăn, con càng đói;
càng uống, con càng khát;
càng sở hữu, con lại càng ước ao.
Chúa ngọt ngào trong cổ họng con
hơn cả tảng mật ong,
vượt quá mọi thứ ngọt ngào khác trên đời.
Lúc nào con cũng thấy đói khát và ước ao,
vì con không sao múc cạn được Chúa.
Ngài nghiền nát con hay con nghiền nát Ngài?
Con chẳng rõ; vì ở thẳm sâu lòng con,
con cảm thấy cả hai.
Chúa đòi con nên một với Ngài,
đòi hỏi đó làm cho con đau đớn,
vì con không muốn từ bỏ
những thói quen của con
để ngủ yên trong tay Chúa.
Con chỉ biết tạ ơn Chúa,
ca ngợi và tôn vinh Chúa,
bởi đó là sự sống đời đời cho con”.
– Ruy Broeck
(Trích RABBOUNI, lời nguyện 104)
Lm. Đaminh Trần Đình Nhi