[1] Apologétique, 39, 9
[2] x. Origène, Commentaire sur saint Jean, I, 29.
[3] cf. Nicolas Cabasilas, La vie en Christ, VI, 2.
[4] Angela Foligno.
[5] Méliton de Sarde, Sur la Pâque, 102-103.
[6] Augustin, Lettres, 55,1,2.
[7] Basile le Grand, Contre Eunome 3,5.
[8] Bonaventura, Leggenda maggiore, 2.
[9] Ch. Péguy, Le mystère des saints Innocents
[10] A. Camus
[11] G. Buchner
[12] Iréné de Lyon
[13] Iréné de Lyon, Contre les Hérésies, III, 24,2
[14] Ignace Latakieh
[15] C. Péguy, Le porche du mystère de la deuxième vertu in Oeuvres poétiques conplètes, Paris, 1975
[16] Bernard de Claivaux, In Canticum, 61.
[17] Cyrille de Jérusalem, Catéchèse 5, 10.
[18] cf. Nicolas Cabasilas, La vie en Christ 1, 5.
[19] In Sources Chrétiennes, no 36, p. 60 et s.
[20] P. Claudel, L’épée et le miroir
[21] cf. F. Topping, An impossible God.
[22] Augustin, Confessions, X, 43.
[23] Augustin, Enarratio in Psalmum, 75, 10.
[24] Lumen Gentium, n. 58 et 61.
[25] Lumen Gentium, no 38.
[26] Lễ Quy Rôma
[27] G. von Rad
[28] Irénée, Contre les Hérésies, III, 22, 4.
[29] Lumen Gentium, no 61.
[30] B. Pascal, Pensées, 553.
[31] cf. Cicero, Pour Rabirius
[32] Saint Augustin, De doctrina christiana, 2, 7, 9.
[33] F. Nietzsche
[34] cf. M. Heidegger, L’être et le temps.
[35] cf. S. Kierkegaard, Traité du désespoir, “Que le désespoir est la maladie mortelle”.
[36] Laudes de la Vierge, I, 8.
[37] Homélie 354, 9, 9 (PL 39, 1568).
[38] Lumen Gentium, no 55.
[39] Basiliô Cả, Traité du Saint-Esprit, 16.
[40] cf. Augustin, La Cité de Dieu, XIV, 28.
[41] Augustin, Confessions, X, 27.
[42] Angela Foligno.
[43] B. Pascal, Pensées, 806.
[44] Dante Alighieri, L’enfer, XXXIII, 42.
[45] Tertullien, Adversus Praxeam, 29.
[46] Origène, Homélie sur Ézéchiel, 6, 6.
[47] Grégoire le Thaumaturge.
[48] Imitation de Jésus-Christ, IV, VII, 33.
[49] H. de Lubac.
[50] Jean-Paul II, Encyclique Dominum et vivificantem, số 39
[51] Thomas d’Aquin, Somme Théologique, III, 47, 3.
[52] Bernard de Clairvaux, Contre les erreurs d’Abélard, 8, 21.
[53] Augustin, Confessions, X, 43.
[54] S. Kierkegaard, Journal, III A, 73.
[55] P. Claudel.
[56] S. Kierkegaard.
[57] Jean Chrysostome, Catéchèses baptismales, 7,17-18.
[58] Augustin, Traités sur l’Evangile de Jean, 120,2.
[59] Cyprien, De unitate Ecclesiae, 6.
[60] A. de Saint-Exupéry, Pilote de guerre, p. 24
[61] Tertullien, De la prescription contre les hérétiques, 41, 7.
[62] Homélies pascales, 51, in Sources chrétiennes, n0 27, p. 177-178.
[63] Ibid.
[64] Actes d’André, dans Lipsius-Bonnet, Acta Apostolorum Apocrypha, II, p. 54 tt.
[65] Maxime le Confesseur, Capitoli vari, IV, cent. 39; in Philocalia, 2 Torino, 1983, p. 249.
[66] F. Kafka, Le Procès.
[67] F. Alberoni, dans Il Corriere della sera 27 mars 1996, tr.1.
[68] Méliton de Sardes, Sur la Paque, 66
[69] Luther, WA 10, 3 1tt.
[70] “Passio Domini usque in finem producitur mundi”, Léon le Grand, Sermon 70, 5 (PL 54, 383).
[71] B. Pascal, Pensées, 553, Br.
[72] Jean-Paul II, Encyclique Sollicitudo rei socialis, số 42.
[73] Paul VI, Exhortation Apostolique Evangelica testificatio, 17 tt ; dans EV 4, tr. 649 tt.
[74] Jean Chrysostome, Homélies sur Matthieu 50, 3-4 (PG 58, 508 tt).
[75] S. Severo, Vita Martini, 3. Mandadori, Milano 1975, tr. 13 tt.
[76] cf. Lumen Gentium, no 8 : Giáo Hội “sancta simul et semper purificanda”: thánh thiện đồng thời phải luôn được thanh tẩy”.
[77] Méliton de Sardes, Sur la Pâque, 73-96, in Sources Chrétiennes 123, p. 102-116.
[78] P. Citati, Le radici dell’odio contro gli ebrei, in “La Republica”, 18.3.1998.
[79] Méliton de Sardes, Pesachim X, 5 ; cf. Sur la Pâque, 68, in Sources chrétiennes 123, p.96-98.
[80] x. J.B. Bossuet, Oeuvres complètes, IV, Paris 1836, p.365.
[81] K. Marx, Critique de la philosophie du droit de Hégel, Aubier Montaigne, Paris 1992.
[82] J.P. Sartre, Le Diable et le bon Dieu, X, 4, Folio Paris 2000.
[83] Evangelium veritatis 17, 10.
[84] Kinh Nguyện Thánh Thể IV
[85] C.S. Lewis, Le tactique du diable, Empreinte Temps Présent, Paris, 2007, titre original: The Screwtape Letters.
[86] X. A. Flew, Theology and Falsification (1949) in Reason and Responsibility, Belmont, CA, Dickenson Publishing Company, 1968, p. 48-49.
[87] Augustinô, Sermo 52, “si cepisti, non est Deus quod comprehendere potuisti”.
[88] Origène, Homélie sur Ezéchiel, 6, 6.
[89] Jean-Paul II, Lettre Encyclique Dominum et vivificantem, n. 39.
[90] Grégoire Thaumaturge, À Théopompe, in Pitra, Analecta sacra, IV, 1883, p. 363.
[91] Gioan-Phaolô II, Homélie de la Messe Chrismale, trong “Osservatore Romano”, 2 tháng 4, 1999, tr. 1.
[92] S. Begley, Decoding the human body, in “Newsweek” 10/4/2000.
[93] C. Péguy, Le porche du mystère de la deuxième vertu, in Oeuvres poétiques complètes, Paris 1975, tr. 588 sq.
[94] P. Claudel, Le poète et la Bible, Gallimard, Paris 1998, p. 729.
[95] cf. H. de Lubac, Exégèse médiéval, I, I, Paris 1959, p. 318-328.
[96] Méliton de Sardes, Sur la Paque, 7, in Sources chrétiennes 23, p, 64.
[97] “L’Osservatore Romano”, 25.3.2000, p.5.
[98] Augustin, Traités sur l’Évangile de Jean, 45, 2.
[99] F, Kafka, Eine kaiserliche Botschaft, trad. fr. In F. Kafka, Raconti, Feltrinelli, Milano 1972, p. 146 s. Le titre francais de l’article est “Un message de l’empereur”
[100] Interview de Indro Montanelli, in “Il Gazzettino”, thứ bẩy 22.1.2000. p. 11
[101] B. Pascal, Pensées, 553, ed. Brunschwig ; cf. Augustin, Discours, 34, 2.5 (CCL 41, p. 424. 426) (“Quid eligimus, nisi prius eligantur?”, “Non potestis amare me, nisi habueritis me”); Bernard de Claivaux, Traité de l’amour de Dieu, 22 (“Nemo quaerere te valet, nisi qui prius invenerit”).
[102] W. Goethe, Faust, 1, “Le maitre et Marguerite” Ed, Flammarion.
[103] R, Bultmann, Mythologie et démythologisation, Ed. Seuil, Paris 1968.
[104] cf. Paul VI, “Libère-nous du mal”, Audience du 15 novembre 1972.
[105] Le Miroir de perfection, 99 (Documents, p. 1030).
[106] Raymond de Capoue, Vie de sainte Catherine, §128, 347, 417.
[107] cf. P. Estrate, Mariam, sainte palestinienne ou la vie de Marie de Jésus Crucifié, Ed. Téqui, Paris 1999.
[108] Césaire d’Arles, Discours, 121,6.
[109] Augustinô, Sermons, 20, 3.
[110] cf. Jean Chrysostome, De coemeterio (PG 49, 396) et Nicolas Cabasilas, La vie en Christ, I, 5 (PG 150, 517).
[111] Jean-Paul II, Lettre apostolique Salvifici doloris, số 23-24.
[112] Gaudium et Spes, số 22,5.
[113] Hymne Adoro Te devote, 6.
[114] F. Nietzsche, Le gai savoir, éd. Flammarion, Paris 1997.
[115] Hymne Adoro Te devote.
[116] John Lennon, Imagine : Imagine there’s no heaven. It’s easy if you try. No hell below us. Above us only sky. Imagine all the people. Living for today. Imagine there’s is no countries. It isn’t hard to do. Nothing to kill or die for. And my religion too. Imagine all the people. Living life in peace. You may say I’m a dreamer but I am not the only one. I hope some day you’ll join us and the world will live as one.
[117] J.P. Sartre, Le diable et le bon Dieu, X, 4, Gallimard, Paris 1951, p. 267 et s.
[118] J.P. Sartre, Huis clos, sc. 5, Gallimard, Paris 1947, p. 93.
[119] Monumentum Ancyranum, éd. Th. Mommsen, 1883.
[120] Augustin, Confessions, X, 43.
[121] Virgile, L’Enéide, 6, 851.
[122] Tertullien, Apologeticum, 50, 13: “Semen est sanguis christianorum”
[123] Saint Bernard, Contre les erreurs d’Abélard, 8, 21 (PL 182, 1070).
[124] Saint Augustin, Confessions, X, 43.
[125] cf. R. Girard, Des choses cachées depuis la fondation du monde, Lgf Poche, Paris, 1983.
[126] Jean-Paul II, Lettre Encyclique Centesimus Annus, III, 23.
[127] Dante Alghieri, Le Paradis, XXII, 151.
[128] Lumen Gentium, n. 61.
[129] Texte latin original: Ave, verum Corpus, natum de Maria Virgine. Vere passum, immolatum, in cruce pro homine. Cuius latus perforatum fluxit aqua et sanguine; Esto nobis praegustatum mortis in examine. O Iesu dulcis! O Iesu pie! O Iesu, Fili Mariae!
[130] Texte original de D. Bonhoeffer: “Von guten Machten wunderbar geborgen erwarten wir getrost, was kommen mag. Gott ist mit uns am Abend und am Morgen und ganz gewiss an jeden neuen Tag”
[131] Jean-Paul II, Lettre apostolique Novo millennio ineuntem, no 35.
[132] Ignace d’Antioche, Lettre aux Éphésiens, 20, 2.
[133] cf. R. Girard, Des choses cachées depuis la fondation du monde, Lgf poche, Paris 1983.
[134] Tertullien, De carne Christi, 5, 3 (CCL 2, p. 881).
[135] Jean-Paul II, Lettre apostolique Mane nobiscum Domine, no 31.
[136] Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II qua đời một tuần sau, ngày 2 tháng Tư năm 2005.
[137] H. Bloom, trong chú giải kèm theo ấn bản M. Meyer, The Gospel of Thomas (L’Evangile de Thomas), Harper, San Francisco s.d., p.125.
[138] R. Brown, The Death of the Messiah, II, Doubleday New York 1994, p. 1092-1096.
[139] Thuyết Ảo thân là một lạc giáo trong Kitô giáo, xuất hiện từ thế kỷ I. Người theo thuyết này tin rằng Đức Kitô, khi sống ở trần gian, không có một thân xác thực, nhưng chỉ có một thân xác ngoài mặt, như thân xác của một bóng ma. Chú thích của EdB.
[140] Khổ chế luân lý là một học thuyết của nhiều lạc thuyết trong Giáo Hội cổ thời, tuyên dương một thứ khổ chế luân lý triệt để (cấm hôn nhân, kiêng thịt và rượu, dựa trên việc lên án thân xác và vật chất. Chú thích của EdB
[141] Xem loghion 114 trong Phúc Âm Tôma, xb. Meyer, tr. 63; trong Phúc Âm của những người Ai Cập, Đức Giêsu nói: “Ta đến phá hủy những công trình của phụ nữ” (cf. Clément d’Alexanđrie, Stromata, III, 63). Điều này cắt nghĩa vì sao Phúc Âm Tôma trở thành Phúc Âm của những người phái Manikê, trong khi nó bị giáo quyền tấn công ác liệt (chẳng hạn Hyppolyte de Rome), giáo quyền này bảo vệ sự tốt lành của hôn nhân và của thụ tạo nói chung.
[142] Dante Alighieri, Le Paradis, V, 73-80.
[143] Pape Benoit XVI, Encyclique Deus caritas est, no 12.
[144] cf. Nicolas Cabasilas, La vie en Christ, VI, 2 (PG 150, 645).
[145] cf. Origène, Homélie sur Ézéchiel, 6, 6 (GCS, 1925, p. 384 s).
[146] Pape Benoit XVI, Encyclique Deus caritas est, no 5.
[147] cf. B. Pascal, Pensées, n. 739.
[148] H. Sienkiewicz, Quo vadis?, Lgf poche, Paris 2001, ch. 33.
[149] Pape Benoit XVI, Encyclique Deus caritas est, no 10.
[150] G. Pascal, Le petit enfant, Michel de Maule, Paris 2004.
[151] Pape Benoit XVI, Encyclique Deus caritas est, no 6.
[152] S. Kierkegaard, Les actes de l’amour, in Oeuvres Complètes, L’Orante, 1984.
[153] cf. Odyssée, chant XII.
[154] Eschyle, Agamemnon, v. 717 et s.
[155] Romanos le Mélode, Hymnes, 45, 6 (SCh 128).
[156] Trong phim Ý “Cento chiodi” của Ermano Olmi.
[157] Dante Alighieri, Paradis, Actes Sud, Arles 2007.
[158] W. Goethe, Faust, II partie, Gallimard, Paris 2007.
[159] cf. L’Evangile copte de Thomas, 114; Extraits de Théodote, 21, 3.
[160] S. de Beauvoir, Le Deuxième Sexe, 1949.
[161] Lêô Cả, Sermon 70, 5.
[162] B. Pascal, Pensées, 553.
[163] Grégoire d’Antioche, Homélie sur les femmes myrrophores, 11 (PG 88, 1864).
[164] cf. R. Brown, The Death of th Messiah, II, Doubleday, New York 1994, p. 955-958.
[165] Cyprien, De unitate Ecclesiae, 7.
[166] Augustin, Contra Faustum, 32, 18.
[167] Augustin, Discours, 269, 3-4.
[168] Augustin, Enarr. in Psalmos, 54, 12.
[169] J. Dunn, The theology of Paul the Apostle, Grans Rapids, Mi, Eerdmans 1998.
[170] G. Theissen – A, Metz, Il Gesù storico. Un manuale, Queriniana, Brescia 2003, p, 573.
[171] Lucretius, De rerum natura, IV, 1129 et s.
[172] Augustin, Traités sur l’Evangile de Jean, 45, 12.
[173] Augustin, De la prédestination des saints 15, 30 (PL 44, 98).
[174] cf. Jean-Paul II, Lettre apostolique Salvifici doloris, no 23.
[175] Augustino, Confessions, 10, 43.
[176] x. R. Girard, La violence et le sacré, Grasset, Paris 1972.
[177] cf. R. Girard, Le sacrifice, Bibliothèque Nationale, 2003, p.73 et s.
[178] Augustin, Confessions, 10, 43.
[179] Méliton de Sardes, Pesachim, X, 5 và Homélie de Pâques, 68 (SCh 123, p. 98).
[180] Augustin, Traité sur la Première lettre de Jean 9, 9 (PL 35, 2051).
[181] cf. J. Ratzinger – Benoit XVI, Jésus de Nazareth, Éditions du Rocher, 2011, p. 157.
[182] Gaudium et Spes, n. 22.
[183] Salvifici doloris, n. 23.
[184] J. Ratzinger – Benoit XVI, Jésus de Nazareth.
[185] Ibid, p, 215.
[186] G. Pascoli, I due fanciulli.
[187] Antwort, Martin Heidegger im Gesprach, Pfullingen, 1988.
[188] Nicolas Cabasilas, La vie en Christ, I, 9 (PG 150, 517).
[189] Gioan Kim Khẩu, De coemeterio et de cruce (PG 49, 596).
[190] Augustin, Sermon 220 (PL 38, 1089).
[191] cf. Paul VI, Mysterium fidei (AAS 57, 1965, p. 753 ss).
[192] Homélie pascale de l’an 387 (Sch 36, p. 59 s.).
[193] Idem.
[194] Bernard Clairvaux, Sermon sur le Cantique, 61, 4-5 (PL 183, 1072).
[195] Via Condotti là một trong những con phố mua sắm thanh lịch và nổi tiếng nhất Roma, thậm chí trên thế giới, dành riêng cho những cửa hiệu bán đồ xa xỉ, thời trang và may mặc của giới thượng lưu, trang sức và nghệ thuật Ý.
[196] W. Shakespeare, Timon of Athens, act. IV, sc. 3.
[197] Virgilius, Enéide, 3, 56-57.
[198] Francois d’Assise, Lettre à tous fidèles, 12.
[199] Primo Mazzolari, còn gọi là Don Primo, 1890-1959, là một linh mục Công giáo người Ý, kháng chiến, sau đó vào năm 1949 sáng lập tạp chí Adesso. Là cha sở của Bozzolo, cha là một trong những nhân vật quan trọng nhất trong giới Công giáo Ý trong nửa đầu thế kỷ 20. Tư tưởng của cha đã đi trước một số định hướng của Công đồng Vatican II, đặc biệt liên quan đến “Giáo Hội của người nghèo”, tự do tôn giáo, đa nguyên.
[200] Purgatoire, III, 118-120.
[201] Paul Claudel, “Prière pour le dimanche matin”, in Oeuvres poétiques, Gallimard, Paris, 1967, p. 377
[202] Blaise Pascal, “Le Mystère de Jésus”, in Pensées, éd. Brunschvicg, n. 553.
[203] F. Nietzsche, Le gai savoir, III, 125.
[204] Denys d’Alexandrie, in Eusèbe, Histoire ecclésiastique, VII, 22.
[205] Augustin, Confessions, X, 43.
[206] cf. F. Toppino, An impossible God, Canterbury Press, 2011.
[207] Lumen Gentium, n. 61.
[208] Jacques-Bénigne Bossuet, “Sermon sur la Providence” (1662), in Oeuvres de Bossuet, éd. B. Velat and Y. Champailler, Pléiade, Paris, 1961, p. 1062.
[209] Augustin, L’Esprit et la lettre, 32, 56 (PL 44, 237).
[210] Martin Luther, Préface aux oeuvres latines, éd. Weimar, 54, p. 186.
[211] cf. J. Ratzinger – Benoit XVI, Jésus of Nazareth, Partie II, Libreria Editrice Vaticana, 2011, p. 151.
[212] Bernard de Clairvaux, Contre les erreurs d’Abélard, 8. 21-22 (PL 182, 1070).
[213] F. Dostoievski, L’Idiot, Partie III, ch, 5.
[214] F. Nietzsche, Le gai savoir, aphorisme 125.
[215] Sermo 66, 3; PL 54, 366.
