Cuộc gặp diễn ra sau khi Đức Thánh Cha viếng thăm Trung tâm tiếp đón người di dân Las Raíces, và mang một ý nghĩa đặc biệt trong toàn bộ hành trình tông du: từ việc tiếp xúc với những người vừa đặt chân đến trong tình trạng mong manh, Đức Thánh Cha bước sang lắng nghe những kinh nghiệm hội nhập, nơi những vết thương của di dân được chăm sóc để dần trở thành hy vọng, trách nhiệm và sự tham gia.

Đức Thánh Cha được Đức cha Eloy Alberto Santiago Santiago, Giám mục San Cristóbal de La Laguna, đón tiếp tại quảng trường. Sau bài hát chào mừng, vị Giám mục Tenerife đã ngỏ lời với Đức Thánh Cha, đặt cuộc gặp gỡ trong bối cảnh của một thành phố có ý nghĩa biểu tượng: San Cristóbal de La Laguna, thành phố Di sản Thế giới, được thành lập vào cuối thế kỷ XV, nổi bật vì không có tường thành. Theo Đức cha Santiago, đặc điểm ấy diễn tả căn tính của một thành phố rộng mở, không rào cản, và cũng là điều Giáo hội địa phương mong muốn trở thành trong sứ vụ của mình.

Đức Thánh Cha tại buổi gặp gỡ các tổ chức hỗ trợ hội nhập người di dân (@Vatican Media)

Trích dẫn Tông huấn Dilexi te về tình yêu dành cho người nghèo, Đức Cha nhắc lại hình ảnh một Giáo hội như người mẹ, “bước đi với những người đang bước đi”: nơi thế gian thấy một mối đe dọa, Giáo hội nhìn thấy những người con; nơi người ta dựng lên những bức tường, Giáo hội xây những nhịp cầu. Đối với Giáo hội Tenerife, những lời ấy không chỉ là một định hướng mục vụ, nhưng là kinh nghiệm cụ thể giữa thực tại di dân đang ghi dấu sâu đậm nơi quần đảo này. Những người đến bờ biển Canary không chỉ cần được tiếp đón và bảo vệ, nhưng còn cần được thăng tiến và hội nhập, vốn là thách đố lớn hơn và lâu dài hơn.

Trong lời chào mừng, Đức cha Santiago trình bày một Giáo hội địa phương đang cố gắng thực hiện điều ấy với những phương tiện khiêm tốn. Qua Caritas giáo phận, Ban Mục vụ Di dân và nhiều tổ chức Giáo hội khác nhau, Giáo phận đang đồng hành với người di dân bằng các chương trình học tiếng Tây Ban Nha, đào tạo nghề và nâng đỡ đời sống xã hội, để họ có thể hội nhập không chỉ như những người thụ hưởng, nhưng như những người có khả năng đóng góp. Đức Cha cũng nhấn mạnh rằng việc hội nhập không chỉ thuộc bình diện xã hội và lao động, nhưng còn thuộc đời sống Giáo hội. Nhiều anh chị em đến từ châu Mỹ Latinh, Philippines và các vùng khác đã trở thành một phần sống động của cộng đoàn giáo phận, đem lại “nguồn nhựa sống mới” cho các cộng đoàn đón nhận họ.

Thành viên các tổ chức hỗ trợ hội nhập người di dân tại “Plaza del Cristo de La Laguna” (@Vatican Media)

Các chứng từ được trình bày trong cuộc gặp đã làm cho những lời ấy trở nên cụ thể. Cha Darwin Rivas, một linh mục Venezuela, cho biết cha đã sống tại giáo phận này được bảy năm và chính bản thân đã cảm nghiệm bốn động từ mà Đức Giáo hoàng Phanxicô thường dùng khi nói về người di dân: tiếp đón, bảo vệ, thăng tiến và hội nhập. Thi hành thừa tác vụ tại đảo El Hierro, nơi nhiều người châu Phi đã đến và tiếp tục đến qua ngả La Restinga, Cha kể lại rằng vào năm 2021, giữa lúc thách đố di dân trở nên cấp bách, các linh mục đã tự hỏi mình có thể làm gì cho những người đang đến từ châu Phi.

Từ câu hỏi ấy, cùng với sự phân định và nâng đỡ của Giáo phận, Cha Darwin và nhiều người khác đã bắt đầu một hành trình trợ giúp, mà cha gọi là “cuộc phiêu lưu đẹp đẽ”. Đó không phải là công việc của một cá nhân, nhưng là sự phối hợp của nhiều người thiện chí: Corazón Naranja, Cảnh sát Quốc gia, Corpore Sano, chính quyền địa phương và dân chúng trên đảo. Cha nói rằng họ đã và vẫn đang “trao ban tất cả, mà không mong chờ điều gì đáp lại”, để xoa dịu một thảm kịch nhân đạo. Kinh nghiệm ấy, dù khó khăn, đã giúp cha nhận ra nơi những người đến đây “chính thân mình đau khổ của Đức Kitô”.

Chia sẻ của các chứng từ (@Vatican Media)

Cha Darwin không che giấu những lúc mệt mỏi và thử thách. Có những ngày, những đêm, cha muốn ở lại trong sự tiện nghi của nhà mình. Nhưng câu hỏi “Chúa của chúng ta sẽ làm gì?” đã giúp Cha canh tân việc phục vụ được trao phó. Trong đau thương và khổ đau, cha vẫn nhận thấy những dấu chỉ hy vọng: một nụ cười, một khuôn mặt biết ơn, một ánh mắt đủ để đem lại ý nghĩa cho sự dấn thân.

Chứng từ của Mbacke, một người di dân Senegal, đưa mọi người đi vào kinh nghiệm của một người trẻ đến một mình, không gia đình, chỉ tìm kiếm cơ hội để bắt đầu lại. Nhân danh Quỹ El Buen Samaritano ở Tenerife, anh nói lời cảm ơn vì đã có những người “không ngoảnh mặt làm ngơ”. Tại El Buen Samaritano, anh tìm thấy nhiều hơn một mái nhà và thức ăn: anh tìm thấy sự tôn trọng, lòng kiên nhẫn và những người nói với anh: “Bạn có giá trị, bạn có thể làm được”.

Mbacke cho biết anh đã sống tại đó được một năm sáu tháng, trong khi chờ giấy tờ được giải quyết. Anh nhận mình là người may mắn, vì nhiều người trẻ khác, khi tròn 18 tuổi, chỉ còn lại đường phố. Các khóa đào tạo tiếng Tây Ban Nha, nấu ăn, nông nghiệp, xây dựng, mộc, sửa chữa, tin học, may vá và những kiến thức căn bản về Tây Ban Nha đã giúp anh cảm thấy mình có một chỗ đứng và một gia đình. Tenerife, theo lời anh, đã dạy rằng tình huynh đệ có thể vượt lên trên huyết thống. Khi một người đưa tay ra mà không đòi hỏi điều gì đáp lại, nỗi sợ hãi biến mất và hy vọng được sinh ra.

Đức Thánh Cha lắng nghe chia sẻ của các chứng từ (@Vatican Media)

Một chứng từ khác đến từ Khalid Allad, người Maroc, 24 tuổi, đến bờ biển Canary vào năm 2020. Như nhiều người trẻ khác, anh rời quê hương để tìm kiếm một tương lai xứng đáng và an toàn cho bản thân cũng như gia đình. Hành trình trên chiếc thuyền nhỏ không hề dễ dàng. Trong lần đầu tiên, hai mươi người đã thiệt mạng. Khi trở về nhà, cha anh ôm anh và khóc, vì đêm ấy đã mơ thấy chiếc thuyền bị lật trên biển. Thảm kịch ấy để lại một vết thương sâu đậm, nhưng một năm sau, dù sợ hãi, Khalid vẫn quyết định ra đi lần nữa.

Đến Tenerife sau một hành trình đầy khó khăn, Khalid bắt đầu một cuộc đời mới. Khi gần như phải sống trên đường phố, anh gặp Quỹ Don Bosco, nơi anh gọi là gia đình thứ hai. Tại đó, anh được cho nơi ở, được học tiếng Tây Ban Nha, được giúp đọc viết tốt hơn và được khích lệ để tiến bước. Qua các khóa đào tạo nấu ăn, trợ lý nhà ăn học đường, chăm sóc động vật và xây dựng, anh có cơ hội nhận một hợp đồng sơ bộ, rồi xin được giấy phép cư trú và lao động. Với công việc đầu tiên, anh cảm thấy mình bắt đầu xây dựng tương lai bằng chính đôi tay của mình.

Thành viên các tổ chức hỗ trợ hội nhập người di dân tại “Plaza del Cristo de La Laguna” (@Vatican Media)

Hiện nay, Khalid làm việc tại một trường Salêdiêng, thuộc nhóm bảo trì và cũng là trợ lý tại nhà ăn học đường. Anh nói rằng anh thích làm việc với các em nhỏ, giúp các em chung sống, tôn trọng nhau và cùng chơi với nhau. Tình thương nhận được mỗi ngày làm anh cảm thấy mình là một phần của cộng đoàn. Đối với anh, Quỹ Don Bosco và cộng đoàn Salêdiêng là một ân ban của Thiên Chúa, nơi anh học được giá trị của liên đới, chung sống, thể thao và chăm sóc thiên nhiên.

Chứng từ cuối cùng là của Thalia Johana Saldarriaga Diago, một phụ nữ Colombia, 48 tuổi. Chị đến Tenerife cách đây ba năm, để lại gia đình và con trai, mang theo hy vọng về một cuộc sống tốt hơn. Nhưng thực tế ban đầu không dễ dàng. Sau khi mất chỗ ở, chị rơi vào tình trạng không có nơi ngủ và không có gì ăn, như nhiều người di dân khác. Qua tổ chức CEAR và sau đó là Caritas, chị không chỉ tìm thấy một mái nhà, nhưng còn tìm lại hy vọng, khả năng độc lập và phẩm giá mà cuộc sống đôi khi lấy mất.

Thalia cũng kể rằng trong Giáo hội, chị tìm thấy cảm giác như ở nhà, như trong một gia đình. Nhu cầu được quy tụ, được thuộc về một cộng đoàn, đã trở thành động lực giúp chị hội nhập. Với sự giúp đỡ của Quỹ Don Bosco, chị được đào tạo và hiện đang làm việc trong lĩnh vực đã học. Nhưng hành trình của chị không dừng lại ở sự ổn định cá nhân. Hôm nay, chị là tình nguyện viên của Caritas, vì hiểu rằng kinh nghiệm của mình có thể trở thành nhịp cầu cho những người đang ở trong hoàn cảnh tương tự. “Khi sự đồng hành xuất phát từ con tim và từ đức tin”, chị nói, “chúng ta không chỉ tiến bước, nhưng còn đóng góp và giúp xây dựng cộng đoàn”.

Thành viên các tổ chức hỗ trợ hội nhập người di dân tại “Plaza del Cristo de La Laguna” (@Vatican Media)

Sau khi lắng nghe các chứng từ, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã ngỏ lời với cộng đoàn, bắt đầu từ hình ảnh thành phố La Laguna, “một thành phố không có tường thành, một thành phố rộng mở”. Ngài nói rằng chi tiết này giúp hiểu rằng những rào cản khó phá đổ nhất không phải lúc nào cũng làm bằng đá. Đôi khi chúng nằm trong cái nhìn, trong nỗi sợ hãi hoặc trong sự dửng dưng. Biển cả bao quanh các hòn đảo mang đến những câu chuyện đau khổ, hy vọng và tìm kiếm, nhưng không phải lúc nào con người cũng biết đọc. Vì thế, trong một thành phố không có tường thành, cả con tim cũng được mời gọi mở rộng.

Đức Thánh Cha dùng hình ảnh chữ nổi Braille và các hình thức chữ viết xúc giác để nói về hội nhập. Cũng như lời có thể mở đường qua sự tiếp xúc, hội nhập đòi con người học cách đọc theo một cách khác. Có những ánh mắt nhìn thấy nhưng không nhận ra, biến khuôn mặt thành con số, câu chuyện thành hồ sơ, khác biệt thành khoảng cách. Tin mừng, trái lại, dạy một cách đọc sâu hơn, phát sinh từ gần gũi, kiên nhẫn và những đôi tay biết cứu giúp, đồng hành, hướng dẫn, dạy dỗ và mở đường.

Theo Đức Thánh Cha, trong các công việc hội nhập người di dân, Giáo hội học cách đọc nơi đời sống cụ thể của những người đau khổ một dấu chỉ sống động quy chiếu về Tin mừng. Như Tôma trước thân thể vinh hiển của Đấng Phục Sinh, Giáo hội học rằng các vết thương, khi được nhìn bằng đức tin, có thể trở thành nơi nhận ra Đức Kitô. Nơi nào nỗi đau của con người được chạm đến bằng tình yêu, nơi đó Đức Kitô hiện diện nơi người đói, người khát, người trần truồng, người đau yếu, người bị giam cầm và người ngoại kiều.

Đức Thánh Cha chia sẻ với cộng đoàn hiện diện (@Vatican Media)

Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng tình liên đới không phải là một sự nhượng bộ thứ yếu hay một công việc nhân đạo đơn thuần, nhưng phát sinh từ việc nhìn nhận phẩm giá con người. Tình liên đới phải trở thành một tiến trình. “Việc tiếp đón mở ra cánh cửa; việc hội nhập giúp bước qua ngưỡng cửa. Sự trợ giúp đặt dầu thơm lên vết thương, còn hội nhập tái thiết tương lai”. Vì thế, hội nhập không có nghĩa là xóa bỏ lịch sử của người đến, cũng không tạo ra những thế giới song song, nơi người ta sống cạnh nhau nhưng không thật sự gặp gỡ. Hội nhập là con đường hỗ tương: người đến học cách cư ngụ trên vùng đất mới, còn người đón nhận học cách mở rộng ngôi nhà của mình mà không làm phai nhạt căn tính.

Đức Thánh Cha cũng nói trực tiếp với những người di dân, mời gọi họ mở lòng tin tưởng đối với cộng đoàn đón nhận mình, học ngôn ngữ, tôn trọng luật pháp, tìm hiểu phong tục, tham gia đời sống chung và quảng đại cống hiến các ân ban. Như thế, phẩm giá được nhìn nhận như một quyền lợi sẽ nở hoa khi trở thành trách nhiệm và ước muốn chân thành xây dựng cùng với người khác.

Một trong những điểm mạnh trong diễn văn của Đức Thánh Cha là cảnh báo về “vụ đắm tàu thứ hai”. Theo ngài, lương tâm nhân bản, và hơn nữa lương tâm Kitô giáo, không thể dửng dưng trước các nạn nhân của những vụ đắm tàu và trước những “nghĩa trang của biển cả”. Nhưng sau khi đến nơi, còn có một vụ đắm tàu âm thầm khác: bị bỏ lại một mình trong thành phố, không ngôn ngữ, không mối liên hệ, không việc làm, không niềm tin và bị phơi bày trước những kẻ lợi dụng sự mong manh. “Hội nhập là ngăn chặn vụ đắm tàu thứ hai ấy”, Đức Thánh Cha nói.

Đức Thánh Cha thăm hỏi một người hiện diện tại buổi gặp gỡ (@Vatican Media)

Từ quảng trường Plaza del Cristo, Đức Thánh Cha cũng gửi lời mạnh mẽ đến những kẻ lợi dụng sự tuyệt vọng, tổ chức các tuyến đường chết chóc, buôn bán con người, giữ giấy tờ, bóc lột người lao động, đe dọa phụ nữ, lừa dối gia đình và biến nỗi đau của người khác thành lợi nhuận. Ngài kêu gọi: “Hãy dừng lại. Hãy hoán cải”. Đức Thánh Cha cảnh báo rằng nước mắt và máu của những người anh chị em ấy kêu thấu đến Thiên Chúa, và tiền bạc bị giằng lấy từ sự dễ bị tổn thương của người nghèo sẽ không đem lại bình an, danh dự hay tương lai.

Trong lời kết, Đức Thánh Cha khẳng định rằng lời cuối cùng không thuộc về sợ hãi, dửng dưng hay bạo lực của những kẻ buôn bán sự sống con người. Lời cuối cùng thuộc về Đức Kitô, Đấng tự đồng hóa với người ngoại kiều, chạm đến các vết thương của nhân loại và mời gọi nhận ra Người nơi mỗi anh chị em cần được tiếp đón, bảo vệ, thăng tiến và hội nhập. Ngài phó thác mọi gia đình tị nạn, mọi người di dân và mọi người bị buộc phải rời bỏ quê hương cho Thánh Gia Nazareth, Đấng đã phải di cư sang Ai Cập để bảo vệ mạng sống Hài Nhi Giêsu.

Sau cuộc gặp, Đức Thánh Cha đi bằng xe golf giữa các tín hữu. Sau đó, ngài di chuyển đến Tòa Giám mục, chào thăm một số bệnh nhân, đại diện các hội dòng và các tín hữu hiện diện dọc đường. Tại Tòa Giám mục, Đức Thánh Cha chào cộng đoàn Công giáo địa phương từ ban công, trước khi tiếp tục di chuyển đến cảng Santa Cruz de Tenerife để dâng Thánh Lễ với cộng đoàn tín hữu tại đây.

Nguồn: vaticannews.va