Đến hẹn lại lên! Hằng năm, vào ngày tưởng nhớ cuộc tử đạo vinh hiển của Thánh Simon Phan Đắc Hòa (ngày 12/12), anh em trong đại gia đình Chủng viện thân yêu của Giáo phận lại hân hoan quy tụ về mái nhà xưa để gặp gỡ, liên đới và dâng lời tạ ơn Thiên Chúa vì bao hồng ân Ngài đã thương đổ xuống chiếc nôi đào tạo này.

Dịp mừng lễ Bổn mạng năm nay lại càng gia tăng niềm vui khi trùng vào cột mốc kỷ niệm 40 năm xây dựng cơ sở Tiểu Chủng viện. Chính vì thế, ngày hội truyền thống đã vinh hạnh đón tiếp không chỉ riêng các vị Linh mục từng xuất thân từ mái trường này, mà còn có sự hiện diện đầy nghĩa tình của các vị tiền bối, các vị thầy giáo sư đã dày công góp phần vào công cuộc đào tạo bao thế hệ mục tử.

Thánh lễ đại trào do Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Nhơn – Giám mục Giáo phận – chủ sự, cùng đoàn đồng tế gồm 62 Cha và đông đảo anh em Chủng sinh hiệp dâng sốt sắng tại ngôi Nguyện đường vừa được trùng tu xong, hiện lên vô cùng trang trọng và ấm cúng.

Vào tối hôm trước ngày đại lễ, theo truyền thống tốt đẹp đã hình thành từ hơn 10 năm nay, tại Chủng viện đã diễn ra đêm Canh thức và nghi thức kiệu xương hai Thánh Bổn mạng: Philipphê Phan Văn Minh và Simon Phan Đắc Hòa. Năm nay, cuộc rước kiệu thánh cốt diễn ra trong một bầu khí vô cùng đạo đức và linh thánh: Trước hết, tại Nguyện đường, anh em cùng trầm lắng nghe lại tiểu sử oai hùng của hai vị tử đạo, lắng nghe Lời Chúa và cùng ôn lại những kỷ niệm thân thương của mái nhà xưa. Ngay sau đó, toàn thể cộng đoàn trang nghiêm cung nghinh hòm Xương Thánh dọc theo nửa con đường tiến vào nội vi Chủng viện, rồi tiến trở lại Nguyện đường để chung lời tạ ơn Chúa và khẩn cầu hai vị thánh quan thầy chuyển cầu ơn thiêng.

Những mốc son lịch sử cần gợi nhớ về Chủng viện

Hôm nay, trong dịp mừng lễ Thánh Simon Phan Đắc Hòa – Bổn mạng Chủng viện Giáo phận nhân kỷ niệm 40 năm xây dựng ngôi nhà hiện tại – cũng là cơ hội quý báu để mỗi người chúng ta cùng lật mở lại những trang sử vàng mang theo nhiều cột mốc đáng nhớ:

Ngày 24/11/1960 đã đi vào lịch sử Giáo hội Việt Nam khi Đức Thánh Cha Chân phước Gioan XXIII ban Sắc chỉ thiết lập Hàng Giáo phẩm; cột mốc này cũng in đậm nét trong trái tim đoàn con cái Giáo phận Đà Lạt, bởi mảnh đất cao nguyên này là một trong ba giáo phận được khai sinh cùng vào ngày định mệnh ấy. Khi một giáo phận mới được hình thành, mối bận tâm và ưu tư hàng đầu của vị chủ chăn luôn là việc gầy dựng cơ sở đào tạo hàng giáo sĩ tương lai cho Hội Thánh địa phương.

Vào niên khóa 1962–1963, Giáo phận chính thức thành lập Chủng viện và vinh dự mang tên vị thánh quan thầy của Đức Giám mục tiên khởi: Chân phước Simon Phan Đắc Hòa (gọi tắt là Chủng viện Simon Hòa) với hai lớp chủng sinh đầu tiên. Tuy nhiên, do lúc này chưa có cơ sở vật chất cố định nên Chủng viện phải tạm thời thuê lại trang trại Farraut tại khu vực Chi Lăng làm nơi tu học.

Mãi cho đến sau Tết Đinh Mùi, tức là vào tháng 02/1967, khi cơ sở hiện tại được xây dựng hoàn thành (thời điểm đó chưa xây hai dãy nhà lầu sau này), Chủng viện mới chính thức chuyển toàn bộ sinh hoạt về phần đất Đa Thiện này với quy mô 6 lớp học. Từ niên khóa 1968–1969, Chủng viện đã hoàn thiện đầy đủ các lớp với danh xưng trường Trung học Thụ Nhân, lấy ý nghĩa từ câu cổ huấn: “Nhất niên chi kế mạc như thụ cốc, thập niên chi kế mạc như thụ mộc, bách niên chi kế mạc như thụ nhân” (Kế hoạch một năm không gì bằng trồng lúa, kế hoạch mười năm không gì bằng trồng cây, kế hoạch trăm năm không gì bằng trồng người).

Lớp Chủng sinh đầu tiên mãn trường Tiểu Chủng viện vào năm 1969 đã được bề trên đại diện gửi về thụ huấn tại Đại Chủng viện liên giáo phận Thánh Giuse – Sài Gòn. Kể từ năm sau (1970), nhận thấy tại Đà Lạt có Viện Đại học Công giáo hoạt động rất quy mô, Đức cha cố Simon Hòa Nguyễn Văn Hiền đã vô cùng thức thời và có tầm nhìn mục vụ rộng lớn. Ngài ước mong các thầy khi theo học Đại Chủng viện cũng đồng thời có thể theo học đại học thế tục, để sau khi hoàn thành chương trình Triết học thì có thể sở hữu luôn văn bằng Cử nhân văn chương hoặc khoa học. Điều này vô cùng cần thiết cho công tác mục vụ xứ đạo sau này, giúp các Linh mục có đủ bằng cấp pháp lý để đứng tên hiệu trưởng các trường học thuộc Giáo xứ.

Chính vì thế, Đức cha cố đã quyết định cho xây dựng Đại Chủng viện Giáo phận, đặt tên thánh của vị Linh mục tử đạo Philipphê Phan Văn Minh đi kèm với tên thánh của Tiểu Chủng viện trước đó, dệt nên danh xưng Đại Chủng viện Minh Hòa, chính thức sinh hoạt từ tháng 02/1972 đến giữa tháng 4/1980 tại khu vực dốc đá Đa Thiện.

Cho đến trước biến cố lịch sử năm 1975, Tiểu Chủng viện Simon Hòa đã quy tụ và đào tạo được tổng cộng 14 lớp Chủng sinh. Từ cuối tháng 4/1980, hai cơ sở Đại Chủng viện và Tiểu Chủng viện được tập trung sát nhập lại tại tòa nhà hiện tại (cơ sở Tiểu Chủng viện năm xưa), tính đến nay cơ sở này đã tròn 40 năm tuổi.

Nhìn lại những quả ngọt của công cuộc đào tạo, chúng ta dâng lời tạ ơn Chúa khi cội nguồn nơi đây đã cống hiến cho Giáo hội 54 vị Linh mục xuất thân từ 12 trên tổng số 14 lớp của Tiểu Chủng viện cũ. Thật ý nghĩa biết bao khi chứng kiến Chủng viện vẫn duy trì được các hoạt động đào tạo liên tục cho đến tận hôm nay: Trải qua 8 khóa đào tạo quy chế 2 năm, Chủng viện đã cống hiến thêm cho cánh đồng truyền giáo 23 Linh mục và 6 thầy Phó tế. Con số hồng ân này chắc chắn sẽ còn tiếp tục triển nở trong sự quan phòng của Thiên Chúa. Ngoài ra, chúng ta cũng trân trọng ghi nhận có 14 vị Linh mục thuộc các giáo phận bạn hoặc các hội dòng đạo đức cũng đã từng được ươm mầm, xuất thân từ mái trường Minh Hòa sau cột mốc năm 1975. Tất cả những con số biết nói ấy đều là những chứng tá sống động để cộng đoàn cùng dâng lời ngợi khen, tạ ơn Chúa.

Tiếp nối những truyền thống tốt đẹp

Để kết thúc, tôi muốn gợi lại những tâm tình đầy xúc động của Đức cha cố Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm vào ngày 31/05/1994, khi ngài lưu luyến từ giã Chủng viện Minh Hòa để lên đường nhận sứ vụ mới tại Giáo phận Thanh Hóa. Trong giờ phút chia tay, ngài đã ân cần nhắc nhở chúng ta phải luôn gìn giữ và phát huy ba truyền thống đạo đức đã được định hình tại nơi đây:

1. Lòng đạo đức, gắn bó mật thiết với Chúa.

2. Tinh thần hiếu khách và hăng say phục vụ.

3. Sự ham thích học hỏi, không ngừng trau dồi tri thức.

Những đức tính cao quý này vốn đã được chói sáng một cách ngời kính nơi cuộc đời của hai Thánh Bổn mạng chúng ta: Nếu như Thánh Philipphê Phan Văn Minh đã cống hiến trí tuệ để cộng tác với Đức cha Alexandre de Rhodes (Đắc Lộ) soạn thảo cuốn từ điển Việt–La và luôn sẵn sàng dấn thân phục vụ dân Chúa khi được trao phó nhiệm vụ; thì Thánh Simon Phan Đắc Hòa lại nổi tiếng là một người ân cần, luôn can đảm tiếp đón các vị thừa sai ngoại quốc vào nhà mình trú ẩn vì lòng đạo đức và tinh thần hiếu khách phi thường. Nhờ lời chuyển cầu thần thế của hai Thánh Bổn mạng Philipphê Minh và Simon Hòa, ước mong sao những giá trị đạo đức ấy sẽ mãi mãi là “nét son” truyền thống ghi dấu ấn trên các thế hệ chủng sinh chúng ta hôm nay và mai sau.

Lời nguyện tạ ơn:

Lạy Thiên Chúa toàn năng hằng hữu, Chúa đã ban cho hai Thánh Philipphê Phan Văn Minh và Simon Phan Đắc Hòa được vinh hiển chịu khổ hình tử đạo vì danh Đức Kitô. Xin cũng thương đoái nhìn đến chúng con là những kẻ yếu hèn, ban ơn trợ lực để chúng con biết sống kiên cường, can đảm làm chứng cho Chúa giữa cuộc đời, như các ngài năm xưa đã vì lòng mến Chúa mà sẵn sàng hy sinh cả tính mạng. Nhờ Đức Giêsu Kitô, Con Chúa, là Thiên Chúa và là Chúa chúng con, Đấng hằng sống và hiển trị cùng Chúa, trong sự hợp nhất của Chúa Thánh Thần đến muôn đời. Amen.

P.S. Được biết, ngay từ sáng ngày 11/12/2006, Đức cha Giuse Võ Đức Minh – Giám mục phó Giáo phận Nha Trang (một người con thân thương của Giáo phận Đà Lạt) – đã ưu ái gửi thư hiệp thông đến Chủng viện để nói lên lòng yêu thương sâu sắc nhân ngày lễ Bổn mạng. Toàn văn bức tâm thư của Đức cha Giuse như sau:

“Kính thưa Cha Giám đốc, quý Cha và anh em Chủng sinh thân mến,

Làm sao có thể quên được ngày truyền thống 12 tháng 12: Ngày giỗ tổ kính Thánh Simon Hòa, ngày đại lễ Bổn mạng của Đại Chủng viện thân yêu của chúng ta.

Dẫu điều kiện mục vụ không cho phép tôi được thân hành về tham dự, nhưng từ nơi đây, tâm hồn tôi vẫn hằng hiệp thông và dâng lời cầu nguyện rất nhiều cho Đại Chủng viện Minh Hòa thân yêu, cầu nguyện cho công cuộc đào tạo và đồng hành với các ơn gọi Linh mục.

Xin cho tôi được gửi đến Cha Giám đốc, quý Cha trong Ban Giám đốc, quý Cha trong Ban Giáo sư cùng tất cả anh em trong đại gia đình Minh Hòa những tâm tình yêu mến sâu đậm và lời cầu chúc tốt đẹp nhất nhân ngày truyền thống truyền thống thiêng liêng này…

Thân mến,

+ Giuse Võ Đức Minh

Giám mục phó Giáo phận Nha Trang”

Tứ Linh (ký sự lịch sử)