“Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ
ngược đãi anh em”. (Mt 5, 44)
BÀI ĐỌC I: (Năm II) 1 V 21, 17-29
“Ngươi đã làm cho Israel phạm tội”.
Trích sách Các Vua quyển thứ nhất.
(Sau khi Naboth chết), có lời Chúa phán cùng ông Êlia, người miền Thesbê rằng: “Ngươi hãy chỗi dậy, xuống gặp Acáp, vua Israel, ở thành Samaria: này Acáp đang xuống vườn nho của Naboth để chiếm lấy. Ngươi sẽ nói với ông ấy rằng: “Ðây lời Chúa phán: Ngươi đã giết, lại còn chiếm đoạt”. Sau đó ngươi nói tiếp: “Ðây là lời Chúa phán: Những con chó đã liếm máu Naboth tại đâu, thì cũng sẽ liếm máu ngươi tại đó”. Acáp liền nói với Êlia: “Ông coi tôi là thù địch của ông sao?” Êlia đáp: “Ðúng thế, vì vua đã liều mình làm điều gian ác trước mặt Chúa. Này Ta sẽ giáng hoạ trên ngươi, sẽ làm cho ngươi tuyệt tự; Ta sẽ giết tất cả con trai của nhà Acáp, bất kể sang hèn trong dân Israel. Ta sẽ cho dòng dõi ngươi ra giống như dòng dõi Giêroboam, con của Nabat, và như dòng dõi của Baasa con của Ahia, vì ngươi đã hành động để chọc giận Ta, và làm cho Israel phạm tội”. Còn về Giêzabel, Chúa phán rằng: “Chó sẽ ăn thịt Giêzabel ở cánh đồng Giêzrơel. Acáp chết trong thành, sẽ bị chó ăn thịt; nếu chết ngoài đồng, thì sẽ bị chim trời rỉa ăn”. Chẳng có ai giống như Acáp, đã liều mình làm điều gian ác trước mặt Chúa, bởi vì Giêzabel, vợ vua đã xúi giục. Vua đã trở nên quái gở, đến nỗi chạy theo các tà thần mà người Amorrhe đã làm ra, họ là những người Chúa đã tiêu diệt trước mặt con cái Israel.
Khi Acáp nghe những lời này, mặc áo nhặm, ăn chay, vấn bao bố mà ngủ và ăn ở khiêm nhường. Có lời Chúa phán với Êlia người Thesbê rằng: “Ngươi có thấy Acáp hạ mình trước mặt Ta không? Vì Acáp đã hạ mình trước mặt Ta, Ta sẽ không giáng hoạ xuống trong đời ông ta, nhưng trong đời con ông ta, Ta sẽ giáng hoạ trên nhà ông ấy”.
Ðó là lời Chúa.
ĐÁP CA: Tv 50, 3-4. 5-6a. 11 và 16
Ðáp: Xin xót thương, lạy Chúa, vì chúng con đã phạm tội.
Hoặc đọc: Lạy Chúa, nguyện thương con theo lòng nhân hậu Chúa (x. c. 3a).
Xướng: Lạy Chúa, nguyện thương con theo lòng nhân hậu Chúa, xoá tội con theo lượng cả đức từ bi; xin rửa con tuyệt gốc lỗi lầm, và tẩy con sạch lâng tội ác
Xướng: Vì sự lỗi con, chính con đã biết, và tội con ở trước mặt con luôn; con phạm tội phản nghịch cùng một Chúa.
Xướng: Xin ngoảnh mặt đi, đừng nhìn tội lỗi, và tẩy xoá mọi điều gian ác của con. Xin cứu gỡ con khỏi đền nợ máu, ôi lạy Chúa là Chúa cứu độ con, lưỡi con sẽ ca ngợi đức công minh Chúa.
Tin mừng: Mt 5,43-48
43 “Anh em đã nghe Luật dạy rằng: Hãy yêu đồng loại và hãy ghét kẻ thù. 44Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em.
45 Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời, vì Người cho mặt trời của Người mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất chính.
46 Vì nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi? Ngay cả những người thu thuế cũng chẳng làm như thế sao?
47 Nếu anh em chỉ chào hỏi anh em mình thôi, thì anh em có làm gì lạ thường đâu? Ngay cả người ngoại cũng chẳng làm như thế sao?
48 Vậy anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện.”
SUY NIỆM
A/ 5 phút với Lời Chúa
“Yêu kẻ thù và cầu nguyện cho kẻ ngược đãi mình” hầu như là chuyện bất khả thi trong thực tế cuộc sống, nhưng đó lại là điều Chúa dạy chúng ta phải thực thi lời Ngài: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (Ga 13,34). Chúa không chỉ nói mà chính Ngài còn thực hiện những điều đó khi Ngài chịu đóng đinh chịu chết; và ngay khi kề cận giây phút cuối cùng trên cây thập giá Chúa đã cầu nguyện cho những kẻ giết mình: “Lạy Cha, xin tha cho họ vì họ không biết việc họ làm” (Lc 23,34).
Mời Bạn: Yêu mến và cầu nguyện cho những người thân yêu của mình thật dễ dàng; nhưng để có thể “yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi mình” thì quả là một đòi hỏi đi ngược với tính cách tự nhiên của con người. “Yêu người như Chúa yêu” dù khó nhưng nhờ sức mạnh của ơn thánh Chúa và kết hợp với Đức Giê-su Ki-tô, điều đó trở thành khả thi cho chúng ta. Và mời bạn hãy bắt đầu bằng việc yêu những ‘kẻ thù nho nhỏ’ trong đời thường của chúng ta.
Sống Lời Chúa: Khi có ai xúc phạm đến tôi, tôi đọc Kinh Lạy Cha để cầu nguyện cho họ.
Cầu nguyện: Lạy Chúa Giê–su, xin Chúa giúp con biết yêu người như Chúa đã yêu con và hoàn thiện bản thân con trong ơn nghĩa Chúa trong mọi ngày sống của con. Amen.
B/ Lm. Phaolô Vũ Đức Vượng
Bài Tin Mừng hôm nay là đỉnh cao của giáo lý Kitô giáo. Chúa Giêsu dạy ta nẻo đường để trở nên con cái Cha trên trời. Đó là: “Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em”. Cựu Ước dạy ta yêu người thân cận. Còn Đức Giêsu dạy ta yêu kẻ thù và cầu nguyện cho họ.
Chúng ta yêu kẻ thù, vì kẻ thù cũng là thụ tạo của Chúa như chúng ta. Dù kẻ thù của chúng ta có là kẻ xấu xa và bất chính, nhưng họ vẫn được Cha trên trời dấu yêu. Ngài cho mặt trời mọc lên mỗi sáng để nắng ấm đem lại sự sống cho họ. Ngài cho mưa rơi xuống luống cày của họ để họ có của nuôi thân. Thiên Chúa không dành nắng hay mưa cho riêng người tử tế đạo đức. Ngài bao dung và rộng rãi khi đối xử với mọi người.
Trở nên con cái Chúa là mang những tâm tình sâu kín đó của trái tim Chúa. Khi trái tim chúng ta giống trái tim Chúa, chúng ta sẽ nhìn kẻ thù bằng cặp mắt mới, sẽ cư xử với họ theo cung cách mới. Lúc đó họ sẽ chẳng còn là kẻ thù nữa, mà là bạn.
Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ của mình bước lên, lên cao hơn cái tự nhiên, cao hơn cái bình thường của người đời. Dù là kẻ xấu, người thu thuế vẫn yêu kẻ yêu thương ông ta. Người dân ngoại chưa biết Chúa vẫn chào hỏi anh em của họ. Điều mà Đức Giêsu đòi các Kitô hữu là phải làm hơn người khác, đó là yêu kẻ ghét mình, cầu nguyện cho kẻ làm khổ mình và chào những kẻ chẳng bao giờ chào hỏi mình. Làm như thế là giải thoát mình khỏi sức nặng của cái tôi nhỏ mọn, tự ái, kiêu căng. Làm thế là bắt đầu đi vào trong nơi sâu nhất của trái tim Thiên Chúa.
“Hãy nên hoàn thiện như Cha trên trời”.
Lý tưởng này thật là cao xa, sức người không vươn tới được. Nhưng nếu ta tập quen yêu kẻ thù chung quanh ta, thì chúng ta dần dần sẽ trở nên hoàn thiện.
C/ Emmanuel Nguyễn Thanh Hiền, OSB
LÒNG THƯƠNG XÓT
Qua Lời Tổng Nguyện của Thứ Ba Tuần 11 Thường Niên, năm Chẵn này, các nhà phụng vụ muốn chúng ta ý thức rằng: Chúa ban sức mạnh cho những kẻ cậy trông, xin Chúa nghe lời chúng ta cầu khẩn: loài người chúng ta thân phận yếu hèn, không thể làm được chi, nếu Chúa không nâng đỡ. Xin Chúa hằng tuôn đổ hồng ân, giúp chúng ta giữ huấn lệnh Chúa truyền, mà chỉ muốn và làm những điều Chúa ưa thích.
Không thể làm được chi, nếu Chúa không nâng đỡ: Thiên Chúa luôn tỏ lòng thương xót với Dân của Người, cho dù, họ thường bội tín thất trung, như trong bài đọc một của giờ Kinh Sách, sách Thủ Lãnh cho thấy: Để giải thoát Dân của Người khỏi tay quân Mađian, Thiên Chúa kêu mời một nhân vật kỳ lạ. Chẳng có gì báo trước là ông được chỉ định làm công việc này, nhưng khi tỏ mình ra với ông, Người biến đổi lòng ông, và chỉ ít lâu nữa, Thần Khí sẽ ngự xuống và làm cho ông nên vững mạnh. Ta là Thiên Chúa của Ítraen, Ta đã gọi ngươi đích danh, vì lợi ích của tôi tớ Ta là Giacóp, và của người Ta đã chọn là Ítraen. Hãy mạnh bạo lên đường cứu Ítraen. Để thiên hạ biết rằng Ta là Đức Chúa, không còn chúa nào khác.
Không thể làm được chi, nếu Chúa không nâng đỡ: Lòng thương xót của Chúa được biểu lộ qua việc Người muốn chúng ta cũng được trở nên thánh thiện như Người, như trong bài đọc hai của giờ Kinh Sách, thánh Síprianô nói: Được gọi Thiên Chúa là Cha, chúng ta phải xử sự như con cái của Người, để, chúng ta vui sướng vì có Thiên Chúa là Cha thế nào, thì Người cũng vui sướng về chúng ta như vậy. Ta sẽ biểu dương Danh thánh thiện vĩ đại của Ta. Ta sẽ rảy nước thanh sạch trên các ngươi, sẽ ban tặng các ngươi một quả tim mới, sẽ đặt thần khí mới vào lòng các ngươi. Ta sẽ làm cho các ngươi đi theo thánh chỉ, phán quyết và mệnh lệnh Ta đã truyền cho các ngươi. Các ngươi phải nên thánh, vì Ta là Đấng Thánh.
Không thể làm được chi, nếu Chúa không nâng đỡ, vì thế, chúng ta phải biết quay về với Chúa mỗi khi lầm đường lạc lối, bởi vì, Người giàu lòng từ bi thương xót, như trong bài đọc một của Thánh Lễ, sách các Vua quyển I tường thuật lại việc vua Akháp sám hối: Ngươi có thấy Akháp đã hạ mình trước mặt Ta thế nào không? Vì nó đã hạ mình trước mặt Ta, nên Ta sẽ không giáng họa trong buổi sinh thời của nó, nhưng đến đời con nó, Ta sẽ giáng họa xuống nhà nó. Trong bài Đáp Ca, Thánh Vịnh 50, vịnh gia cũng cho thấy lòng thương xót của Chúa khi cầu xin: Lạy Thiên Chúa, xin lấy lòng nhân hậu xót thương con, mở lượng hải hà xoá tội con đã phạm. Xin rửa con sạch hết lỗi lầm tội lỗi con, xin Ngài thanh tẩy. Vâng, con biết tội mình đã phạm, lỗi lầm cứ ám ảnh ngày đêm. Con đắc tội với Chúa, với một mình Chúa, dám làm điều dữ trái mắt Ngài.
Câu Tung Hô Tin Mừng, mà các nhà phụng vụ đã chọn cho ngày lễ hôm nay là: Chúa nói: Thầy ban cho anh em một điều răn mới, là anh em hãy yêu thương nhau, như Thầy đã yêu thương anh em. Trong bài Tin Mừng, Đức Giêsu nói: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em. Như vậy, anh em mới được trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời. Cùng đứng trên một quả đất, cùng hít thở chung một bầu khí quyển, cùng có chung một Thiên Chúa là Cha, ấy thế mà, chúng ta lại phân biệt đối xử, thù ghét lẫn nhau. Thiên Chúa là tình yêu, ai biết yêu thì biết Thiên Chúa, ai không biết yêu thì không biết Thiên Chúa. Thiên Chúa là Cha, ai nhận Thiên Chúa là Cha, thì cũng phải nhìn nhận người khác là anh chị em con cùng một Cha trên trời. Chúng ta thân phận yếu hèn, không thể làm được chi, nếu Chúa không nâng đỡ, ước gì Chúa hằng tuôn đổ hồng ân, giúp chúng ta tuân giữ giới luật yêu thương như lòng Chúa ước mong. Ước gì được như thế!
D/ Lasan Ngô Văn Vỹ, O.Cist
Yêu kẻ thù
Luật Cựu Ước chỉ giới hạn phải yêu thương những người thuộc bộ lạc thị tộc của mình, những người thân cận, làm ơn cho mình thôi. Nhưng sang Tân Ước, Chúa Giêsu kiện toàn luật, khi dạy chúng ta phải yêu thương hết thảy mọi người; yêu thương cả kẻ thù. Phải chăng Chúa Giêsu đang dạy chúng ta một điều không thể làm được? Vâng, thú thực điều răn này rất khó thi hành, vì nó ngược hẳn với bản tính tự nhiên của con người là “ác giả ác báo”. Cho nên, nếu không có ơn Chúa, không tha thiết thực thi Lời Chúa, thì chúng ta không thể yêu thương kẻ thù được.
Trong kì Đại Hội Quốc Tế Về Gia Đình lần thứ I, tại Rôma, năm 1994. Một cặp vợ chồng người Ba Tư tên là Hêđa và Măngtani đã làm chứng. Anh Hêđa nói: “Gia đình tôi đang trên bờ vực thẳm của sự tan vỡ và thù hận, không còn tìm đâu ra một dấu hiệu của lòng nhân hậu nhường nhịn. Tôi không tha thứ cho cô ấy, và cô ấy cùng không thể tha thứ cho tôi. Chuyện phải đến cũng đã đến; đường ai nấy đi.
Chị Măngtani tiếp lời chồng: Kính thưa quý vị, sống với một người chồng thô bạo, rượu chè và không bao giờ biết tha thứ, tôi đau khổ vô cùng, kéo dài thời gian chỉ chất thêm đau khổ đắng cay. Nên dù đã có 3 mặt con với nhau, tôi quyết định ly thân. Tôi bắt đầu thu dọn đồ đạc trong phòng. Chồng tôi bước vào nói một câu độc ác: “Cô lẹ lẹ lên kẻo trời nắng gắt đấy”. Câu nói như chế dầu vào lửa. Tôi thở hổn hển muốn đốp chát nhưng nghẹn họng, không nói ra lời, hai hàng nước mắt tuôn xối xả. Tôi bắm môi vội cuốn đồ đạc cá nhân ấn vào vali, bỗng một mẩu giấy vàng khè, trong xấp giấy tờ tuỳ thân rớt ra. Tôi lượm lên đọc giữa hai hàng nước mắt, dòng chữ như nhảy múa trước mặt tôi: “Hãy yêu thương kẻ thù, cầu nguyện và làm ơn cho nó” (Mt 5,44). Tôi đọc lại mấy lần câu Kinh Thánh tự tay tôi chép ra như một quyết tâm trong ngày rước lễ lần đầu, cách đây 20 năm. Tôi chạy lại bàn, uống một ly nước lạnh, lấy lại bình tĩnh và tự hỏi: Phải chăng giờ đây kẻ thù chính là ông chồng của tôi, người đã từng theo đuổi tôi cách say đắm, đã từng rót vào tai tôi biết bao lời thề thốt yêu thương, trớ trêu thay bây giờ lại trở thành kẻ thù mà Chúa bắt tôi phải yêu thương? Lời Chúa cứ xoáy vào tâm hồn tôi: “Hãy yêu kẻ thù”. Thế là tôi quyết định ở lại.
Lúc đó ông chồng tôi lại bước vào phòng và xỉ vả: “Sao cô chưa đi?”. Tôi trả lời: “Tôi không đi đâu cả. Tôi quyết định ở lại. Anh ta chế giễu: “Cô ở lại làm cái quái gì trong nhà này?”. Tôi vung tay hét lớn: “Để yêu một kẻ thù”. Câu trả lời này làm ông chồng tôi há hốc miệng chẳng hiểu gì cả, và câu trả lời này đã làm tôi tốn bao nhiêu là nước mắt. Nhưng tôi quyết tâm thực thi Lời Chúa dạy và tin chắc Chúa sẽ nhận lời và nâng đỡ tôi. Từ hôm đó, mỗi buổi chiều, khi đi làm về tôi thường ghé vào Nhà thờ viếng Chúa giây lát, xin Chúa giúp tôi, và rồi tôi như nhận được sức mạnh để sống quyết tâm trên. Nhờ ơn Chúa giúp, tôi có thể giả điếc làm ngơ không nghe những lời chồng nhiếc mắng, chửi bới mỗi khi lè nhè từ quán rượu về và tôi cũng không đốp chát lại như trước kia tôi vẫn làm. Tôi dọn cơm, pha cho anh ly nước chanh đặt trên bàn, rồi nhẹ nhàng rút lui.
Những ngày đầu đi về có lúc bực tức Hêđa xô đổ mâm cơm, nhưng tôi nén giận cứ thinh lặng chu toàn những việc bổn phận trong nhà. Thời gian sau, anh cũng trầm tĩnh lại, bớt ăn nói cộc cằn thô lỗ, bớt uống rượu. Đấy là những tín hiệu biến đổi đang diễn ra nơi anh và nơi tôi…
Kính thưa quý vị, việc gia đình tôi tái hợp và hôm nay có mặt với quý vị trong Đại Hội Gia Đình này được coi như một phép lạ của Lời Chúa trong cuộc đời của tôi”.
Chứng từ trên cho ta thêm xác tín: cậy nhờ ơn Chúa giúp, chúng ta có thể làm được mọi sự, ngay cả việc yêu kẻ thù. Điều ấy Thánh Têrêsa Hài Đồng cũng đã cảm nghiệm rõ ràng. Trong Dòng kín Cát Minh, có những chị em cố tình vu oan cho chị làm bể chén bát, hoặc trêu tức chị bằng những trò thô lỗ, như khi giặt đồ thì làm bọt xà bông tung toé lên người chị, hay lúc lần Chuỗi Mân côi thì cố tình tạo ra những tiếng động… Têrêsa đã dâng tất cả lên Chúa, chị cậy dựa vào sức mạnh của Chúa để tiếp tục yêu thương tha thứ và cầu nguyện cho họ. Và Chúa đã ban thưởng Nước Trời cho Thánh nữ.
Ước chi chúng ta cũng quyết tâm thực thi lời Chúa dạy trong mọi giây phút là biết yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những người ngược đãi chúng ta (Mt 5,44), để chúng ta thực là con cái Cha trên trời.
E/ Lm. Giuse Đinh Lập Liễm
Hãy yêu kẻ thù
1. Theo cách cư xử thông thường của người đời thì “yêu bạn ghét thù”. Nhưng đối với chúng ta, Chúa Giêsu dạy chúng ta phải noi gương Chúa nhân lành, khoan dung, đại lượng với hết mọi người. Ngài cho mặt trời mọc lên và mưa xuống cho người lành cũng như kẻ dữ. Chúng ta là con cái Chúa, là môn đệ Chúa, chúng ta phải làm như Chúa, chúng ta phải yêu thương giúp đỡ, cầu nguyện, chẳng những cho thân nhân bạn hữu mà cho hết mọi người, kể cả những kẻ nghịch người thù, những kẻ làm khổ làm hại chúng ta.
2. “Hãy yêu kẻ thù”, đó là lệnh truyền khó thi hành nhất trong các lệnh truyền của Chúa Giêsu. Tuy nhiên, chính Ngài đã yêu thương khi sẵn sàng tha thứ cho kẻ hại mình và cầu xin Chúa Cha tha cho họ. Ý tưởng ấy rất cao và rất khó nhưng nó tạo nên ý nghĩa. Như vậy Chúa Giêsu mở ra con đường mới cho nhân loại. Con đường lấy thiện thắng ác, lấy tình yêu vượt thắng hận thù. Chỉ có yêu thương mới làm cho thù hận tiêu tan.
Là những môn đệ Chúa, chúng ta được mời gọi đứng về phía bất bạo động. Tuy nhiên, đó không phải là một chọn lựa cho sự nhu nhược hay thụ động leo thang, nhưng chọn lựa bất bạo động có nghĩa là tin tưởng mạnh mẽ vào sức mạnh của chân lý, của công bằng và tình yêu hơn là sức mạnh của chiến tranh, vũ khí và hận thù… Chúng ta phải cố gắng dùng điều tốt nhất để đáp lại điều xấu nhất.
3. “Hãy yêu kẻ thù”. Ai cũng bảo là không thể. Đó là vì ta theo thói quen. Để đối tượng qui định tình cảm. Gặp người tốt thì ta quí. Gặp người dễ thương thì ta thương. Người làm ơn cho ta thì ta biết ơn và quí trọng. Gặp người xấu thì ta lánh xa. Gặp người khó thương thì ta chối từ. Đó chẳng có gì lạ. Nhưng đó là để cho đối tượng qui định tình cảm của mình. Ta đâu có chủ động, vì ta không có nền tảng. Phải có nền tảng tình yêu ở nơi Chúa. Phải có tình yêu từ trong trái tim mình. Khi đó ta sẽ yêu bất chấp ngoại cảnh thế nào. Vẫn yêu bất chấp người đối diện là thế nào. Vẫn yêu bất chấp người khác có làm gì cho ta, dù tốt, dù xấu.
Như thế yêu kẻ thù là có thể. Ta không yêu để đáp lại kẻ thù. Nhưng ta yêu vì tình yêu đầy trong trái tim ta. Đó chính là tình yêu của Thiên Chúa. Thiên Chúa là Tình Yêu. Trong Ngài chỉ có yêu thương. Như mặt trời. Như cơn mưa. Không phân biệt (Tgm Ngô Quang Kiệt).
4. “Hãy yêu kẻ thù”. Cá tính của con người thật khó để yêu kẻ thù, ngay việc tha thứ và không trả thù đã là cao thượng lắm rồi, đằng này Chúa còn đòi hỏi chúng ta bước thêm một bước cao hơn nữa lên đỉnh hoàn thiện là “Yêu kẻ thù và cầu nguyện cho họ”. Thật ra, dù khó, nhưng lại là một phương thế tuyệt hảo nhất có thể hóa giải được những mâu thuẫn giữa người với người. Vì khi, cứ tìm cách trả thù nhau thì thù hận càng ngày càng chồng chất từ đời cha sang con, đời con sang cháu và cả những dòng tộc trả thù đến trường kỳ. Nếu tôi trả thù được anh thì con anh tìm cách trả thù cho tôi và cứ như thế mãi mãi. Còn khi lấy ân để trả thù thì không những thù được hóa giải mà còn dễ nên bạn hữu của nhau và làm gương cho hậu thế.
Truyện : Nelson Mandela, một nhà hoạt động cách mạng Nam Phi, từng bị giam giữ và bị xúc phạm trong suốt 27 năm. Đến khi ông trở thành Tổng thống Nam Phi, ông đã mời 3 người cai ngục từng canh giữ ông trong thời gian tại chốn lao tù đến gặp mặt. Khi Mandela đứng dậy cung kính chào 3 vị cai tù này thì mọi người có mặt và trên toàn thế giới đều phải tĩnh lặng. Ông nói :”Khi tôi bước ra khỏi phòng giam của mình, đi qua cánh cổng nhà tù để được tự do, tôi đã hiểu rõ ràng rằng, nếu không thể để nỗi đau của riêng mình và oán giận ở lại đàng sau, thì tôi vẫn là còn ở trong lao tù”.
5. Người Kitô hữu không thể trốn tránh con đường chông gai để chọn những lối đi bằng phẳng êm mát. Nhưng họ phải can đảm tiến tới để đạp gẫy chông gai ghen ghét, san bằng sỏi đá hận thù, dõi theo ánh sáng của Đức Kitô, Đấng đã yêu thương và tha thứ cho những kẻ giết hại mình.
6. Truyện : Lấy thiện báo ác.
Thời Xuân Thu chiến quốc, nước Sở và nước Lương có chung biên giới đều trồng dưa. Người bên nước Lương, vun xới chăm chỉ nên dưa tốt quả nhiều. Người bên nước Sở lười, làm biếng tưới nên dưa xấu quả ít. Quan huyện sở tại nước Sở thấy vậy thì lấy làm tức giận lắm. Những người trồng dưa bên Sở thấy vậy cũng đem lòng ghen ghét, tối tối lẻn sang nhổ cây, bứt lá làm cho dưa bên nước Lương đang tốt tươi bỗng trở nên héo hon, xơ xác. Những người trồng dưa bên nước Lương rình biết, bèn trình báo lên quan sở tại của mình và cũng rắp tâm sang phá dưa bên Sở để trả thù. Nhưng quan sở tại của nước Lương là người thâm trầm, liền can ngăn và bảo :”Nếu lấy ác mà xử lại thì chỉ là cách gây thù chuốc oán, gieo mầm loạn lạc binh đao, cho nên thay vì trả thù, ta cứ lẳng lặng sang tưới dưa cho họ, đó mới là thiện chí”.
Một thời gian sau, dưa bên nước Sở xanh tốt, quả nhiều. Dân nước Sở lấy làm lạ, họ để ý rình rập mới hay người bên nước Lương sang tưới dưa cho mình. Biết được điều đó, Quan bản địa có ý thẹn.
Việc đó đến tai vua Sở, vua Sở lấy làm xấu hổ và nghĩ rằng ngoài cái tội phá hoại dưa của người, chắc còn những việc khác gây oán thù. Vua Sở bèn xuống chiếu trách cứ quan huyện, khuyến cáo dân chúng nước Sở, rồi viết thư sai sứ giả sang nước Lương xin lỗi, tỏ lòng hiếu hòa bang giao.
Thế là hai nước giữ được sự yên bình lâu dài.

