BÀI NĂM

TRUYỀN THỐNG CẦU NGUYỆN:
NGUỒN MẠCH VÀ CON ĐƯỜNG CẦU NGUYỆN
NHỮNG TRỢ GIÚP CHO ĐỜI CẦU NGUYỆN

*   TRUYỆN MINH HỌA:

– Thánh trẻ tử đạo Tôma Trần văn Thiện, 18 tuổi: Quan dụ dỗ cậu: ‘Nếu con bỏ đạo, ta sẽ gả con gái cho, và sẽ lo liệu cho con được làm quan’, cậu trả lời: “Tôi chỉ mong chức quyền trên trời, chứ không màng chi danh vọng trần thế”. Và trước những trận roi đòn đau đớn, cậu chỉ biết cầu nguyện: “Lạy Chúa, xin thêm sức cho con chịu đau khổ vì Chúa”.

– Thánh trẻ tử đạo Giuse Túc, 19 tuổi: Một chứng nhân đã nói về cậu trước tòa án phong thánh: “Tôi đi theo cậu Túc tới pháp trường. Cậu sốt sắng cầu nguyện và không ngừng kêu tên cực thánh Chúa Giêsu”.

Và sau đây là tâm tình của ba bạn trẻ ngày nay:

– Một bạn nữ sinh trung học nói: “Các nét đẹp của thiên nhiên, âm nhạc, những điều đẹp đẽ, đó là những cái thúc đẩy tôi cầu nguyện nhiều nhất”.

– Một bạn trai tâm sự: “Mỗi khi nhìn thấy những người hạnh phúc hay bất hạnh ở quanh tôi; hoặc khi nghe đài phát thanh, truyền hình loan báo tin tức này hay biến cố nọ vừa xảy ra trên thế giới, dù là tai họa hay là một phát minh kỹ thuật mới, lòng tôi lại trào dâng ước muốn cầu nguyện”.

– Một bạn nữ công nhân trẻ nói: “Nếu tôi bị ngăn trở không đến cầu nguyện và dự lễ Chúa nhật được, thì tuần sống ấy, tôi thấy mình thiếu thốn thật khó tả!’.

*    LỜI CHÚA:

Lời Chúa trong thư Thánh Phao-lô Tông đồ gởi tín hữu Cô-lô-sê.

“Ước chi Lời Đức Ki-tô ngự giữa anh em thật dồi dào phong phú. Anh em hãy dạy dỗ khuyên bảo nhau với tất cả sự khôn ngoan. Để tỏ lòng biết ơn, anh em hãy đem cả tâm hồn mà hát dâng Thiên Chúa những bài thánh vịnh và thánh ca, do Thần Khí linh hứng. Anh em có làm gì, nói gì, thì hãy làm, hãy nói nhân danh Chúa Giê-su và nhờ Người mà cảm tạ Thiên Chúa Cha”.

*    DIỄN GIẢI:

Lời Chúa cho thấy: cuộc đời Kitô hữu, cùng với Hội Thánh, phải luôn là lời cầu nguyện tạ ơn Thiên Chúa; nhưng muốn lời cầu nguyện này đẹp lòng Chúa Cha, thì phải phát xuất từ nguồn mạch đích thực và phải đi vào con đường duy nhất là Đức Giêsu Kitô. Trong bài trước, chúng ta đã tìm hiểu về vai trò của Chúa Thánh Thần trong cầu nguyện. Hôm nay, chúng ta chiêm ngắm Đức Kitô, là nguồn mạch đích thực và là con đường duy nhất của truyền thống cầu nguyện trong Hội Thánh:

1. NGUỒN MẠCH CỦA CẦU NGUYỆN.

(GLHTCG 2650-2662)

Đức Kitô là Nguồn mạch đích thực phát sinh đời sống cầu nguyện: trong cuộc sống Kitô hữu có những điểm nguồn, nơi đó, Chúa Kitô chờ đợi để tuôn đổ “Nước hằng sống” là ơn Thánh Thần, Thầy dạy cầu nguyện. Những điểm nguồn này là:

A.1. Lời Chúa:

Cầu nguyện là một cuộc đối thoại giữa chúng ta với Thiên Chúa:  chúng ta  thân thưa với Thiên Chúa bằng lời cầu nguyện của chúng ta, còn Thiên Chúa thì nói với chúng ta qua Lời của Người trong Thánh kinh.

Vì thế, Hội Thánh tha thiết khuyến khích chúng ta hãy siêng năng đọc, học hỏi, suy gẫm, chiêm niệm Lời Chúa.

A.2. Phụng vụ của Hội Thánh:

Khi cầu nguyện bằng tham dự Phụng vụ, đặc biệt là các bí tích, nhất là Thánh lễ, chúng ta cùng hiệp thông với Hội Thánh, với  Ba Ngôi, đón nhận nguồn ơn cứu độ của Thiên Chúa Ba Ngôi, vì chính qua Phụng vụ, Đức Kitô và Chúa Thánh Thần công bố, hiện thực và thông chuyển mầu nhiệm cứu độ.

A.3. Các nhân đức đối thần:

Các nhân đức này đưa ta vào cuộc gặp gỡ Thiên Chúa:

A.3.1. Đức tin: Không thể cầu nguyện nếu không qua cửa hẹp là đức tin. Đức tin giúp ta đón nhận Chúa qua các dấu chỉ bí tích, cũng như giúp ta đón nhận, lắng nghe Lời Người trong Thánh kinh.

A.3.2. Đức cậy: Không thể cầu nguyện tha thiết nếu ta không trông cậy, hy vọng vào Thiên Chúa. Bù lại, nhờ kinh nguyện của riêng ta, của Hội thánh, nhất là nhờ các Thánh vịnh, niềm hy vọng, trông cậy của ta vào ơn cứu độ đời đời do Chúa Kitô càng được nuôi dưỡng thêm vững vàng. Ta được “tràn trề” niềm hy vọng này “nhờ quyền năng Thánh Thần”(Rm 15, 13).

A.3.3. Đức mến: Không thể cầu nguyện nếu lòng ta không yêu mến. Nhưng tình yêu này không phải là tình yêu do tự cõi lòng mong manh của chúng ta, mà là Tình Yêu do “Thiên Chúa đổ vào lòng chúng ta, nhờ Thánh Thần mà người ban cho chúng ta” (Rm 5, 5). Tình Yêu là nguồn mạch của cầu nguyện; ai đến múc từ Nguồn mạch này sẽ đạt tới chóp đỉnh của cầu nguyện.

A.4. Cái “hôm nay”:

– Chúa Thánh Thần giúp ta cầu nguyện mọi lúc, trong mọi biến cố. Đó cũng chính là niềm tin nơi Cha Quan Phòng (Mt 6, 11-34): Ngày hôm nay, phút hiện tại là của Chúa, là điểm hẹn Chúa hẹn gặp ta khi ta biết cầu nguyện (Vd. Khi vui, ta tạ ơn Chúa; khi buồn, ta xin Chúa an ủi nâng đỡ…), như lời Thánh vịnh kêu mời: “Ước chi hôm nay các bạn nghe tiếng Chúa…”(Tv 95, 7-8).

– Cầu nguyện trong mọi biến cố, hoàn cảnh mỗi ngày là một trong những điều “bí ẩn của Nước Trời”: cầu nguyện, trong mọi hình thức, là men cần thiết làm cho đấu bột trần gian dậy lên (Lc 13, 20-21).

1. CON ĐƯỜNG CẦU NGUYỆN.

(GLHTCG 2663-2682)

Trong truyền thống cầu nguyện rất sống động của Hội Thánh, tuỳ thời, tuỳ nơi, mỗi Giáo hội giới thiệu cho các tín hữu ngôn ngữ kinh nguyện của mình: những lòi kinh, những bài thánh ca, những cử điệu, hình ảnh…được coi như những con đường dẫn ta đến cầu nguyện. Nhưng lối đường cầu nguyện nào thì cũng phải đi qua Đức Kitô là con đường cầu nguyện duy nhất, như ta tìm hiểu sau đây:

B.1. Kinh nguyện dâng lên Chúa Cha:

Không có con đường nào khác cho Kinh nguyện Kitô giáo ngoài Chúa Kitô. Kinh nguyện dù là cộng đoàn hay cá nhân, ngoài miệng hay trong lòng, đều chỉ đạt tới Chúa Cha, nghĩa là được Người nhậm lời, khi được cầu nguyện “nhân danh” Chúa Kitô (Ga 14, 6). Vì thế, Hội Thánh luôn kết thúc mọi lời cầu nguyện với câu: “…nhờ Đức Giêsu Kitô, Con Cha, Chúa chúng con…”. Nhân tính thánh thiện của Chúa Giêsu chính là con đường, nhờ đó Chúa Thánh Thần dạy chúng ta cầu nguyện với Chúa Cha.

B.2. Kinh nguyện dâng về Chúa Giêsu:

– Dù chủ yếu kinh nguyện được dâng lên Chúa Cha, nhưng trong mọi truyền thống phụng vụ, chúng ta đều thấy có những kinh nguyện hướng trực tiếp về Chúa Kitô: “Lạy Đức Giêsu Kitô, là Con Thiên Chúa và là Chúa chúng con, xin thương xót chúng con là kẻ có tội”.

– Trong một số Thánh Vịnh cũng như trong Tân Ước, chúng ta có sẵn một số tước hiệu  để kêu cầu Đức Kitô, như những tước hiệu sau đây: Con Thiên Chúa, Đức Chúa, Đấng Cứu độ, Chiên Thiên Chúa, Con Đức Trinh Nữ, Mục tử nhân lành, Sự Sống, Ánh Sáng, Hy Vọng, Phục Sinh của chúng ta…

– Kinh nguyện dâng về Chúa Kitô thường được thực hiện:

* Qua việc ‘kêu cầu Danh Thánh Giêsu’(Mt 1, 21).

“Giêsu” có nghĩa là “Thiên Chúa Cứu Độ”. Danh hiệu này bao gồm mọi tước hiệu khác, bao gồm công trình cứu độ…Khi kêu cầu Danh Người, ta sẽ được đón nhận chính Con Thiên Chúa, Đấng Phục sinh, đã yêu thương và phó mình vì chúng ta.

Việc kêu cầu này được phát triển trong truyền thống Giáo hội, là con đường cầu nguyện rất đơn sơ, giúp ta có thể cầu nguyện mọi nơi mọi lúc.

* Qua việc ‘tôn sùng Thánh Tâm’, vì Trái Tim Người đã yêu thương nhân loại đến độ bị đâm thâu vì tội lỗi chúng ta.

* Qua thói quen ‘đi chặng đàng Thánh giá’, vì đây là những chặng đường dẫn ta bước theo Chúa Kitô, Đấng đã dùng Thánh giá để cứu độ chúng ta.

B.3. Kinh nguyện trong Chúa Thánh Thần:

– Hội Thánh dạy ta kêu cầu Chúa Thánh Thần hằng ngày, nhất là khi khởi sự và kết thúc mỗi việc quan trọng, vì khi ta được xức dầu bằng Thánh Thần qua các bí tích, Chúa Thánh Thần thấm nhập nơi ta, và Người nên Vị Thầy nội tâm thúc giục ta cầu nguyện; Người còn là tác giả truyền thống kinh nguyện sống động của Hội thánh: “Không ai có thể nói Đức Giêsu là Chúa, nếu không được Thánh Thần giúp” (1 Cr 12, 3). Có bao nhiêu người cầu nguyện, thì có bấy nhiêu cách cầu nguyện khác nhau, nhưng chỉ có một Thầy duy nhất dạy cầu nguyện là Chúa Thánh Thần, Người tác động trong lòng, và cùng với mọi người, để họ biết cầu nguyện trong Hội thánh.

– Hình thức truyền thống để cầu khẩn Chúa Thánh Thần: là kêu xin Chúa Cha, nhờ danh Chúa Kitô, để Chúa Cha ban cho chúng ta Chúa Thánh Thần.

– Lời nguyện đơn giản và trực tiếp nhất với Chúa Thánh Thần là: “Lạy Chúa Thánh Thần, xin Ngài ngự đến!”.

B.4. Kinh nguyện với Mẹ Maria:

– Ta được hiệp thông với Mẹ Maria qua kinh nguyện: mỗi khi cầu nguyện, Chúa Thánh Thần kết hiệp chúng ta với Chúa Kitô, mà Mẹ Maria luôn liên kết chặt chẽ với Đức Kitô, con của Người, nên  mỗi khi cầu nguyện chúng ta cũng được hiệp thông với Mẹ.

         – Mẹ Maria, Đấng chỉ đường: qua tấm gương “xin vâng” trót đời của Mẹ, Mẹ chính là Đấng chỉ đường cho ta đến với con đường duy nhất của cầu nguyện là Chúa Kitô.

– Có hai hướng cầu nguyện với Đức Maria mà ta thấy rất nổi bật trong kinh Kính Mừng:

* Hướng 1: “Dâng lên Thiên Chúa”: trong phần 1 của kinh Kính Mừng, ta đọc “Kính mừng Maria đầy ơn phước, Đức Chúa Trời ở cùng Bà, Bà có phước lạ hơn mọi người nữ, và Giêsu Con lòng Bà gồm phước lạ”: chúng ta dâng lên Thiên Chúa lời ngợi khen vì “những sự trọng đại” Người đã làm cho Mẹ, cho toàn thể nhân loại.

* Hướng 2: “Dâng lên Mẹ”: trong phần 2, ta đọc “Thánh Maria, Đức Mẹ Chúa Trời, cầu cho chúng con là kẻ có tội, khi này và trong giờ lâm tử, Amen”. Chúng ta dâng lên chính Đức Mẹ những lời khẩn cầu và ca ngợi, vì Mẹ là mẹ của Chúa Giê-su và cũng là mẹ chúng ta, Mẹ là Đấng chuyển cầu hiệu quả vô song cho chúng ta.

Hội Thánh cũng cầu nguyện với Mẹ qua việc lần chuỗi Mân côi (ở Tây phương, từ thời Trung cổ), qua kinh cầu Đức Bà (nơi Giáo hội Đông phương).

1. NHỮNG HƯỚNG DẪN VIÊN CẦU NGUYỆN.

(GLHTCG 2683-2696)

Sách Tông Đồ Công Vụ cho thấy  cộng đoàn tiên khởi của Hội Thánh là các Tông đồ, cùng với Mẹ Maria, các bà đạo đức và các anh em của Đức Giêsu đã đồng tâm nhất trí, hỗ trợ nhau cầu nguyện, nhất là trong những ngày đầu còn nhiều hoang mang, lo sợ (x. Cv 1,12-15). Sự hỗ trợ này vẫn luôn được tiếp nối trong truyền thống cầu nguyện của Hội Thánh. Mỗi Kitô hữu phải cậy nhờ đến sự hỗ trợ này, nếu muốn thực sự bước vào đời cầu nguyện. Chúng ta cùng tìm hiểu:

C.1. Các Thánh:

Trong truyền thống cầu nguyện của Hội Thánh, các Thánh chiếm một chỗ đứng quan trọng trong việc trợ giúp chúng ta sống đời cầu nguyện:

• 1.a. bằng gương mẫu đời sống của các Ngài (vd. Gương cầu nguyện của các Thánh Tử đạo Việt nam); bằng giáo huấn của các Ngài về cầu nguyện qua các văn phẩm còn để lại (vd. Cuốn “Đường hoàn thiện” của Thánh nữ Têrêsa Avila, tiến sĩ Hội thánh; cuốn “Linh Thao” của Thánh Inhaxiô; cuốn “Một tâm hồn” của Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu).
• 1.b. bằng lời chuyển cầu của các Ngài cho chúng ta trên trời: các Thánh đang được hiệp thông trọn vẹn với Thiên Chúa, các ngài không ngừng cầu thay nguyện giúp cho chúng ta. Chuyển cầu là công việc cao cả nhất của các ngài theo ý định của Thiên Chúa. Vì thế, chúng ta có thể, và có bổn phận xin các ngài chuyển cầu cho chúng ta, cũng như cho toàn thế giới.
• 1.c. bằng nhiều linh đạo đa dạng, phong phú khác nhau nơi các Giáo hội qua các thời đại. Những linh đạo này: là điểm hội tụ từ nhiều trào lưu khác nhau về phụng vụ, thần học; là chứng từ của việc hội nhập văn hóa; là những đóng góp cho truyền thống cầu nguyện sống động của Hội thánh; là hướng dẫn viên cần thiết cho các tín hữu trong đời sống cầu nguyện; những linh đạo này, tuy phong phú đa dạng, là phản chiếu ánh sáng tinh ròng và duy nhất của Chúa Thánh Thần.

C.2. Những người trợ giúp ta cầu nguyện:

• 2.1. Gia đình: Gia đình Kitô hữu, “Hội thánh thu nhỏ”, là nơi đầu tiên để con cái Thiên Chúa học biết cầu nguyện “trong Hội thánh” và kiên trì cầu nguyện. “Kinh nguyện gia đình” hằng ngày là chứng từ đầu tiên cho các thanh thiếu niên thấy được sức sống năng động của Hội thánh do Chúa Thánh Thần.
• 2.2. Các Thừa tác viên có chức thánh: các Thừa tác viên có chức thánh (Giám mục, Linh mục, Phó tế) là những người có trách nhiệm: huấn luyện các tín hữu biết cầu nguyện, và hướng dẫn họ đến với những nguồn mạch sống động của cầu nguyện là: Lời Chúa, Phụng vụ, đức Tin Cậy Mến, và sự hiện diện của Thiên Chúa trong những hoàn cảnh cụ thể hằng ngày.
• 2.3. Nhiều tu sĩ đã dâng hiến trọn đời để cầu nguyện: từ xa xưa, trong sa mạc Ai cập, đã có các ẩn sĩ, các đan sĩ nam nữ đã dành thời giờ để ca ngợi Thiên Chúa và chuyên cầu cho chúng ta. Đời sống thánh hiến của các tu sĩ là một trong những nguồn suối sống động cho việc chiêm niệm, và cho đời sống thiêng liêng trong Hội thánh.
• 2.4. Huấn giáo: việc dạy giáo lý cho thiếu nhi, thiếu niên, giới trẻ, người trưởng thành, là điều hết sức cần thiết, giúp chúng ta biết suy niệm Lời Chúa, biết tham dự Phụng vụ cách sinh động, biết nội tâm hóa Lời Chúa để phát sinh hoa trái tốt đẹp trong một cuộc sống mới, cũng như biết thực hành các việc đạo đức đúng cách, đúng ý Hội Thánh. Việc học thuộc lòng một số kinh quen thuộc cũng là điều rất cần, miễn là phải cảm nhận ý nghĩa lời kinh, đừng đọc kinh cách máy móc.
• 2.5. Các nhóm và các khoá cầu nguyện: hiện nay có nhiều nhóm và khóa cầu nguyện rất hữu ích, giúp cho việc canh tân kinh nguyện trong Hội thánh, với điều kiện là các nhóm này phải luôn hiệp thông với Hội thánh.
• 2.6. Các vị Linh hướng rất cần thiết, các vị này có đặc sủng, giúp hướng dẫn các tâm hồn cầu nguyện để đạt tiến triển trên đường trọn lành.

C.3. Những nơi chốn thuận lợi để cầu nguyện:

• 3.1. Nhà thờ : là nhà Chúa, nơi dành riêng cho kinh nguyện Phụng vụ của cộng đoàn, là nơi đặc biệt để mỗi người và cộng đoàn tôn thờ Chúa Kitô hiện diện trong Thánh Thể.
• 3.2. “Chỗ Cầu Nguyện” (Góc Cầu Nguyện) trong nhà, với Bàn thờ chưng ảnh tượng, Sách Thánh, sách kinh, là nơi thuận lợi cho ta cầu nguyện riêng và cho cả gia đình cầu nguyện chung với nhau mỗi ngày.
• 3.3. Các tu viện: là nơi các cộng đoàn tu sĩ có ơn gọi giúp các tín hữu cùng tham dự các Giờ Kinh Phụng Vụ, và giúp họ có sự cô tịch cần thiết khi muốn cầu nguyện riêng sâu lắng hơn.
• 3.4. Những cuộc hành hương nhắc ta nhớ mình đang lữ hành về Quê Trời; là những thời điểm riêng, hữu hiệu cho việc canh tân đời sống cầu nguyện. Các điểm hành hương (vd. La-vang; Đất Thánh; …), các thánh điện giúp khách hành hương thực hành đời sống cầu nguyện trong Hội thánh.
• TÓM LƯỢC

       (Trích BTYSGLHTCG)

1. Truyền thống có tầm quan trọng nào đối với việc cầu nguyện?

               Trong Hội Thánh, chính qua Truyền thống sống động mà Chúa Thánh Thần dạy cho con cái Thiên Chúa biết cầu nguyện. Thật vậy, kinh nguyện không chỉ là sự bộc phát do một thúc đẩy nội tâm, nhưng bao gồm cả việc chiêm niệm, học hỏi và nắm bắt được những thực tại thiêng liêng mà con người có thể cảm nghiệm được.

2. Kinh nguyện Kitô giáo có những nguồn mạch nào?

Đó là:

• Lời Chúa trao ban cho chúng ta “sự hiểu biết siêu việt” về Đức Kitô (Pl 3,8).
• Phụng vụ của Hội Thánh loan báo, hiện tại hóa và thông truyền mầu nhiệm cứu độ;
• Các nhân đức đối thần;
• Những hoán cảnh thường ngày, vì qua đó chúng ta có thể gặp gỡ Thiên Chúa.
  3. Hội Thánh có những con đường cầu nguyện khác nhau không?

       Hội Thánh có những con đường cầu nguyện khác nhau, tùy theo hoàn cảnh lịch sử, xã hội và văn hóa. Huấn quyền có trách nhiệm xác định tính cách trung thành của những con đường này đối với đức tin tông truyền; các vị mục tử và các giáo lý viên có trách nhiệm giải thích ý nghĩa của những con đường này; ý nghĩa đó luôn luôn có liên hệ với Đức Kitô.

4. Đâu là con đường cầu nguyện của chúng ta?

       Con đường cầu nguyện của chúng ta là chính Đức Kitô, bởi vì lời cầu nguyện của chúng ta dâng lên Thiên Chúa, Cha chúng ta, nhưng chỉ lên tới Ngài khi chúng ta cầu nguyện nhân danh Chúa Giêsu, ít nhất là cách mặc nhiên. Nhân tính của Chúa Giê su là con đường duy nhất, qua đó Chúa Thánh Thần dạy chúng ta cầu nguyện cùng Cha chúng ta. Vì thế, các lời kinh phụng vụ đều kết thúc bằng công thức: “Nhờ Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng con”.

5. Các Thánh là những người hướng dẫn cầu nguyện như thế nào?

       Các Thánh là những gương mẫu cầu nguyện cho chúng ta. Chúng ta cũng van xin các ngài chuyển cầu cho chúng ta và cho toàn thế giới trước tòa Thiên Chúa Ba Ngôi. Qua lời chuyển cầu, các ngài phục vụ ý định của Thiên Chúa cách cao cả nhất. Trong mầu nhiệm các thánh thông công, đã có nhiều đường hướng linh đạo phát sinh suốt dòng lịch sử Hội Thánh, để dạy chúng ta cách sống và thực hành việc cầu nguyện.

6. Ai có thể dạy chúng ta cầu nguyện?

       Gia đình Kitô hữu là nơi đầu tiên để dạy chúng ta cầu nguyện. Hội Thánh khuyến khích nên cầu nguyện trong gia đình hằng ngày, vì đó là chứng từ đầu tiên của đời sống cầu nguyện của Hội Thánh. Việc dạy giáo lý, những nhóm cầu nguyện, việc linh hướng tạo thành một trường học va một sự nâng đỡ cho việc cầu nguyện.

* Câu thảo luận:

1. để đức kitô thực sự là nguồn mạch và con đường của đời sống cầu nguyện, bạn cần làm gì khi cầu nguyện?
2. đâu là “hướng dẫn viên” đắc lực nhất cho riêng bạn trong đời cầu nguyện?
3. để “huấn giáo” có thể trợ giúp hữu hiệu cho các em trong đời cầu nguyện, giáo lý viên cần làm những gì?